Author: Институт перевода Библии
Date: 2024-04-28T06:37:07.736703+00:00

Паччагьлугъарин китабар: Паччагьлугъар-2

Паччагьлугъарин китабар: Паччагьлугъар-2

1. СИФТЕ ГАФ

1. Паччагьлугъар-2

1. Ччвурар (Паччагьлугъарин китабар)

2. Картйир ва шиклар

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Паччагьлугъарин китабар

Гирами Китабар илтӀикӀру институт

Москва

2023

Паччагьлугъарин китабар

Таржумачи Къурбанов А. И.

Табасаран чӀалназ Гирами Китабар илтӀикӀбарин сесниинди вуйи ва электронный жюрйир Гирами Китабар илтӀикӀру Институтдин сайтдиъ дихъидичвуз:

https:
ibt.org.ru/media?id=TBN

ISBN 978-5-93943-329-7

© Институт перевода Библии, 2023

СИФТЕ ГАФ

СИФТЕ ГАФ

Гьюрматлу урхрур!

Яв улихь табасаран чӀалниинди Гирами тарихи Китабар хьа. Дурариз шартӀниинди Паччагьлугъарин Китабар кӀуру. Паччагьлугъарин Китабар юкьуб тарихи китабдиз кӀуру: Паччагьлугъарин Сабпи, Кьюбпи, Шубубпи ва Юкьубпи Китабар. Паччагьлугъарин вари китабарин бинайиъ паччагьдин гъалайиъ духну ккунди гъахьи тарихи дикӀбар ва гьаригъандин ляхнар ктухувалар а.

Паччагьлугъарин Сабпи ва Кьюбпи китабар эвелиъ саб багъламайик (свитокдик) гъидикӀнийи, амма хъасин дурар кьюб йишваз жара гъапӀнийи. Паччагьлугъарин Сабпи ва Кьюбпи китабариз «Шамуилин китабар» кӀуру, амма думу ччвур дицикьан ярамиш вуйиб дар: Шамуил я автор дар, я кидибтурайибдин кӀулин игит дар, дугъкан улхуб Сабпи китабдин эвелин пайнаътӀан гъябгъюрадар. Паччагьлугъарин Сабпи ва Кьюбпи китабариъ жугьуд халкьдин диндин регьбер Шамуил пайгъамбар бабкан гъахьихъанмина Давуд паччагьдин паччагьлугъвалин аьхириз тарихи муддат гъадабгъна.

Паччагьлугъарин Сабпи Китабдиъ Израилин тарихдиъ илтӀибкӀбан бицӀи вахтнакан – тухмарин йикьрариинди вуйи уьлкейихъан сар касди идара апӀру уьлкейихъна гъюваликан, дидин кьяляхъ гъахьи гьядисйирикан – бикӀура. Дидланна савайи, мушваъ Давуд паччагьдин уьмрин эвелин пайнакан ктибтура.

Сабпи Китаб давам апӀурайиб Кьюбпи Китаб ву.

Дидиъ Давудди паччагьвал апӀбан тарихдикан, дугъахъна паччагьвал гъурубкьу Сулейман бабкан хьуваликан, паччгьарин тухум арайиз гъюваликан ктибтура. Гьамушваъ сюжетдин сабсана цӀар – Израил ва Ягьуда жара хьувал ва сабдиз саб къаршуди дийигъувал – ккебгъра. Думу цӀар хъасин Паччагьлугъарин Шубубпи ва Юкьубпи китабариъ давам шула.

Паччагьлугъарин Шубубпи ва Юкьубпи китабарра эвелиъ саб багъламайик (свитокдик) гъидикӀнийи, амма хъасин дурар кьюб йишваз жара гъапӀнийи. Думу китабар Паччагьлугъарин Сабпи ва Кьюбпи китабарин давам ву. Паччагьлугъарин Шубубпи ва Юкьубпи китабар израилар Вавилондиъ йисирвалиъ айи вахтна тешкил гъапӀдар, хъана якьинди, аьхиримжи ражну вуди дюз алаъдар ву. Дурарин асас метлеб – дарагънайи Израилин халкь чпин аьжузвалин себебнан гъаврикк ккаувал ву: Заанурихъди вуйи Йикьрар хътудубтӀди чӀур апӀрувализ лигну, Израилин халкьдиз Раббийи жаза тувну.

Паччагьлугъарин Шубубпи китабдин сабпи пайнаъ Ерусалимдиъ Раббийин Хал тикмиш гъапӀу Сулейманди паччагьвал апӀбакан ктибтура. Давуд пайгъамбрин бай Сулейман мюгьтал шлубсибкьан аьяндарвалиинди, политикайин хъуркьувалариинди машгьур вуди гъахьну. Дугъу бутариз ибадат апӀру дишагьлийир хпарди гъадагънийи, хъа дурари дугъаз ис ахъуз ял ва думу Раббийихьан ярхла гъапӀнийи. Сулейманди бутариз гъурбнар апӀуз хъюгънийи. Гьадму гунгьин натижайиъ уьлке кьюб йишваз пай гъапӀнийи. Сулеймандин бай Рехувуам кьибла паччагьлугъдин – Ягьудайин паччагь вуйи. Хъа Яравам кафари паччагьлугъдин – Израилин паччагь гъахьнийи. Кьюб бутдиз ибадат апӀувал тяйин апӀбиинди Яравамди жара хьувал дерин гъапӀнийи.

Паччагьлугъарин Шубубпи ва Юкьубпи китабариъ гьацира жюрбежюр пайгъамбрариканра ктибтура. Дурарикан варитӀан машгьур вуйидар Илʼяс ва Элиш гъахьну. Пайгъамбрарин мелзналан Раббийи халкьдиз йикьрариинди чпин мажбурнамйир гьарган кӀваин апӀури ва чпиин улубкьбанди вуйи жазайикан улихь ккимиди кӀури гъахьну. Пайгъамбрари гъапи хайлин гафар тамам хьувал гьаму китабариъ рябкъюз шулу.

Натижайиъ кьюбиб паччагьлугъарра терг гъапӀнийи: Израил – ашурари ихь эрайиз улихьна 722-пи йисан дидин меркез Самария бисбахъан; Ягьуда – вавилонари ихь эрайиз улихьна 586-пи йисан Ерусалим бисбахъан. Хъа халкь йисирвализ гъубхнийи. Гьаци вуйивализ дилигди, китаб ужувлак умуд кайивалиинди – Ягьудайин аьхиримжириз улихьна вуйи паччагь Якин зиндандиан азад апӀувалиинди – ккудубкӀуру.

Табасаран чӀалназ гьацира таржума дапӀна: «Эвел», «Дюз уьмриз насигьятар», «Эстер. Даниял», «Рут. Юнус», «ЦӀийи Йикьрар».

Гирами Китабар илтӀикӀру Институтди таржумачйириз, редакторариз ва гьаму китаб гьязур апӀбаъ иштирак гъахьидариз варидиз чухсагъул кӀура.

Гирами Китабар илтӀикӀру Институт

Паччагьлугъар-2

Паччагьлугъар-2

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

1

Паччагьлугъарин кьюбпи китаб

Давуддиз Саулин аьжаликан аьгъю шулу

1^1Саул кечмиш хьубхъан Давуд, амалекариин гъалиб духьну, кьяляхъ гъафнийи ва кьюд йигъан Циклагдиъ ади гъахьнийи+. 2Шубудпи йигъан Саулин бинайилан, учв яснаъ айивал улупури, гъячӀябгъю палат ва кӀулʼин бишируг алабхьну, сар адми гъафнийи.

Думу Давуддихьна гъафнийи ва дугъаз жилиинакьан икрам гъапӀнийи.

3– Уву наънан гъафунва? – гьерхнийи Давудди дугъхьан.

– Узу израиларин бинайилан вуза ва узу душвлан къутармиш гъахьунза, – жаваб тувнийи дугъу.

4– Фу гъабхьну? – гьерхнийи Давудди. – Кидибт узуз.

Адмийи гъапнийи:

– Халкь дявдин майдандилан гьебгнийи. Гизафдар дявдиъ гъакӀнийи. Саул ва дугъан бай Юнатан дукӀна.

5Чаз гьаму хабар гъабхи жигьилиз Давудди гъапнийи:

– Саул ва дугъан бай Юнатан дукӀнайивал наънан аьгъявуз?

6– Узу дюшюшнаан Гилбоа дагъдиина алдахъунзу, – гъапну хабар гъабхи жигьили, – душвʼин, чан жида ккутӀубкьну, дийигънайи Саул алийи, хъа атлуйир ва гьяйвнар ккитӀнайи аьрабйир дугъаз багахь шулайи+. 7Кьяляхъ илдицну ва узу дяркъну, Саули узуз дих гъапӀнийи. Ва узу гъапнийза: «Узу фу дапӀну ккунду?» 8Дугъу узхьан гьерхнийи: «Уву фуж вува?» «Амалекжви», – жаваб тувнийза узу. 9Думуган Саули узуз гъапнийи: «Багахьна гъач ва узу йивну йикӀ! Узу аьхиримжи нефес хътабгъураза, амма гьеле чӀивиди имиза». 10Узу багахьна гъушнийза ва Саул йивну гъакӀнийза, гьаз гъапиш гьацдар зийнарин кьяляхъ думу чӀивиди гъудрузруб аьгъяйзуз. Узу, дугъан кӀулʼин али таж ва хлихъ хъайи кулих гъадагъну, дурар гьамина, йиз агъайихьна, гъахунза.

11Думуган Давудди ва дугъахъди хъайидари варидари, яснаъ айивал улупури, чпин палтар гъячӀяргънийи+. 12Дурар гьарйир апӀури гъишнийи, ва, яс уьбхюри, Саулихъан, ва дугъан бай Юнатандихъан, РАББИЙИН кьушмихъан, Израилин тухумдихъан хябяхъдизкьан ушв гъибиснийи, гьаз гъапиш дурар вари дявдиъ гъакӀнийи. 13Чаз гьаму хабар гъабхи жигьилиз Давудди гъапнийи:

– Уву наънан вува?

– Узу гъураба вуйи амалекжвуван бай вуза, – жаваб тувнийи дугъу.

14Давудди дугъаз гъапнийи:

– РАББИЙИ ччим кадатнайир талаф апӀбан бадали, хил за апӀуз гучӀ фици гъабхьундарвуз+?

15Давудди чан адмийирикан сариз дих гъапӀнийи ва дугъаз гъапнийи:

– Багахьна гъарах ва думу йивну йикӀ!

Дугъу хабар гъабхи жигьилиз гъиву, ва думу гъакӀи. 16Хъа Давудди, амалекжвувахьинди илдицну, гъапнийи:

– Увуз жаза уву ктабгъунва. «РАББИЙИ ччим кадатнайир йивну гъакӀунза» гъапиган, уву увуз къаршуди шагьидвал гъапӀунва.

Саулихъ ва Юнатандихъ Давуддин ишал

17Давудди Саулихъ ва Юнатандихъ гьаму дерднан мяълийиинди ишал гъапӀну 18ва Ягьудайин вари агьалйириз гьаму «ЧӀимрин мяъли» улупуз амур гъапӀну (думу мяъли «Дугъри вуйирин китабдиъ» дибикӀна):

19– Яв ад вуйир, Израил,
яв тепйириин ккагъну.

Кьудратлудар фици гъакӀнуш!

20Филистимарин шубар шад дархьбан бадали,
суннат дапӀну адрударин шубари гьуррай дарапӀбан бадали,
дидин гьякьнаан макӀанай Гъатдиъ,

Ашкелондин[*] кючйириъ хабрар марагъанай+.

21Эй Гилбоайин дагълар,
гъит сарун учвуз я чиг, я мархь,
я жумарт хутӀлар даришри.
Душваъ кьудратлударин гъалхнар,
ва Саулин сарун чакан
ччим ктатури имдру гъалхан[*],
чиркин гъапӀну аьхир+.
22Магълуб гъахьидарин ифдихьан,
кьудратлударин жанарихьан
Юнатандин чӀимир кьяляхъ илбицудайи,
Саулин тур адрабцӀди кьяляхъ хътабкудайи.

23Саул ва Юнатан –
чӀивиди имиди гьамкьан ккунидар
ва гьюрмат айидар,
Аьжалиъра жара гъахьундар.
Вуйи дурар люкьяртӀан зарб кайидар,
асланартӀан гужлидар.

24Эй Израилин шубар,
ишай Саулихъ,
учвʼин аку-уьру палат алабхьури гъахьирихъ,
ичв палат гъизилихъди балгури гъахьирихъ.

25Кьудратлудар дявдиъ фици гъакӀнуш!

Юнатан яв тепйирʼин талаф гъахьну.

26Увухъ хажалат зигураза, Юнатан, йиз чве,
уву узуз гизаф багьа вуйва.

Яв ккунивал узуз успагьиб вуйзуз,
дишагьлийирин ккунивалтӀан успагьиб+.

27Кьудратлудар фици гъакӀнуш!

Дявдин яракь талаф гъабхьну!

2

Давуддикан Ягьудайин паччагь хьуз ччим ктатуру

2^1Саб вахтналан Давудди РАББИЙИХЬАН гьерхнийи:

– Ягьудайин шагьрарикан саб фунубдиз-вушра гъягъюза?

РАББИЙИ гъапнийи:

– Гъарах.

Давудди гьерхнийи:

– Наанди гъягъюза?

– Хеврундиз, – жаваб тувнийи Дугъу.

2Давуд дина гъушу ва дугъахъди – чан кьюрид хпарра: Изреелиан вуйи Ахиноам ва Кармилиан вуйи Навалин ачӀни хпир Авигаил[*]+. 3Давуд чан адмийирра хъади гъафнийи, гьарсар чан хизанра хъади, ва дурар Хеврундиъ ва дидин багарихь ерлешмиш гъахьнийи+. 4Ягьудайин наслин адмийир Хеврундиз гъафнийи ва дурари Давуддикан Ягьудайин наслин паччагь хьуз ччим ктатнийи.

Галааддин Явешдин агьалйири Саул накьвдик кивуваликан Давуддиз гъапиган,+
5дугъу дурарихьна гьамцдар гафар пуз юлчйир гьаънийи:

– Саулиз, ичв агъайиз, учв накьвдик кивбиинди гьациб рягьим улупуб себеб вуди, учву РАББИЙИН ужʼваликк ккачва. 6Гъит РАББИЙИ учвуз рягьим ва дугъривал гьаъри, ва узура дици апӀбан учвуз буржлуди гъузидарза. 7Гьаци, гужлидар ва лайикьлудар йихьай, гьаз гъапиш Саул, ичв агъа, гъакӀну, хъа Ягьудайин насли узкан чпин паччагь хьуз ччим ктатну.

Иш-Бошет Израилин паччагь шулу

8Гьадму вахтна Авнери[*], Нердин бали, Саулин кьушмин аьхюри, Саулин бай Иш-Бошет Маханаимдиз хъади гъюру+. 9Авнери дугъкан Галааддин, ашуритарин ва Изреелин, хъа гьацира Ефраимдин, Вениаминдин – вари Израилин паччагь апӀуру.

10Иш-Бошетдин, Саулин балин, учв Израилин паччагь гъахьиган, ягъчӀвур йис яш вуйи, ва дугъу кьюд йисан паччагьвал гъапӀнийи. Амма Ягьудайин насил Давуддихъанди гъабхьнийи. 11Давуд Хеврундиъ ургуд йисна йирхьуб вазли Ягьудайин тухумдин паччагь гъахьнийи+.

Давуддин ва Саулин тухмарин арайиъ дяви ккебгъувал

12Авнер, Нердин бай, Иш-Бошетдин, Саулин балин, адмийирра хъади, Маханаимдиан дявдиз удучӀвну, Гивон шагьрихьинди гъушнийи. 13Юавди, Церуяйин[*] бали, ва Давуддин адмийири, дявдиз удучӀвну, дурар Гивондин дагрихь къаршуламиш гъапӀнийи. Тмундар дагрин саб гъирагъдихъ дугъужвнийи, хъа мурар – тмунубдихъ. 14Авнери Юавдиз гъапнийи:

– Гъит гужлидарстар жигьилар гъудужври ва ихь улихь кичӀихри.

– Гъит гъудужври, – жаваб тувнийи Юавди.

15Жигьилар гъудужвнийи, ва Вениаминдин наслиан йицӀикьюр Иш-Бошетдихъан, Саулин балхъан, вуйидар ва йицӀикьюр адми Давуддихъан вуйидар ктухнийи. 16Дурарикан гьарсари чаз гъаншарди айир кӀулхъан гъидиснийи, дугъан гъвалаъ чан тур убччвнийи ва дугъахъди сатӀиди дукӀну дахънийи. Ари гьаддиз Гивондиъ думу йишваз Турарин ХутӀил гъапну.

17Думу йигъан гизаф гъизгъин дяви гъабхьнийи, ва Авнерна Израилин эскрар Давуддин адмийири дагъитмиш гъапӀнийи.

18Душваъ Церуяйин шубур байра ади гъахьну – Юав, Авишай ва Асаил. Асаил чюлиъ айи жейранси зарб кайир вуйи+. 19Думу Авнерихъ, я гагвлахъинди, я арччлахъинди дугъан шилариан улдудучӀвури, хъергнийи. 20Авнери, кьяляхъ илтӀикӀну, гьерхнийи:

– Му уву вува, Асаил?

– Ав, узу вуза, – жаваб тувнийи дугъу.

21Думуган Авнери дугъаз гъапнийи:

– Арччлахъинди ясана гагвлахъинди илтӀикӀ; эскрарикан сарихъди кичӀих, думу яв хюрч ишри.

Амма Асаил дийийигъди дугъахъ хъергнайи. 22Авнери цӀийикӀултӀан Асаилиз чан гафар текрар гъапӀнийи:

– Узухъ хъергувал дебкк! Уву йивну йикӀуб йиз гьаз ву? Дици гъабшиш, узхьан яв чве Юавдин улариз лигуз фици хьибди?

23Амма Асаили хъергувал дебккрадайи. Думуган Авнери чан жидайин кьаб дугъан фуниъ гьаци абсу, жидайин кьаб дугъан кьялʼан чӀатинди итӀибгъу. Асаил алдаку ва гьадушвʼин гъакӀи. Асаил гъакӀи йишван багахьна хъуркьу гьарсар адми дийигъуйи. 24Амма Юав ва Авишай Авнерихъ хъергнайи, ва ригъ алабхъру вахтна дурар Гиахдин багахь, гивондин буш чюлизди гъябгъру рякъюхъ хъайи Аммах кӀуру тепейихъна хъуркьнийи. 25Вениаминдин наслиан вуйидар Авнерилан илтӀикӀнийи, саб дестейиз уч гъахьнийи, ва дурари жара тепейин кӀакӀниин йишв гъибиснийи.

26Авнери Юавдиз чӀигъ гъапӀнийи:

– Тури гьаргандиз гьадабтӀидин? Аьхир кьутӀкьлиб шлувалин уву гъавриъ ахъурдарва дарш? Яв адмийириз чпин чвйирихъ хъергувал дебккуз уву амур апӀайиз хъана фукьан вахт гъябгъиди?

27Юавди жаваб тувнийи:

– Заануриинди ху апӀурза, эгер уву гьаци гъапундайиш, эскрари чпин чвйирихъ хъергувал гвачӀиндиз давам апӀидийи.

28Юавди кӀарчнаан гъивнийи, ва вари эскрар дийигънийи. Дурар сарун израиларихъ хъергундайи ва дяви гъапӀундайи. 29Вари гьадму йишван Авнер ва дугъан адмийир ярдан дерейиъди гъушнийи. Дурар Ярдан ниркан ктучӀвнийи, гьацӀ йигъандин рякъ ккадапӀнийи ва Маханаимдиз гъафнийи. 30Юав Авнерихъ хъергбахъан кьяляхъ гъафнийи, ва дугъу вари чан адмийир уч гъапӀнийи. Асаилилан савайи, Давуддин йицӀурчӀвурсан эскер гьуркӀрадайи.

31Давуддин гъаравашари Авнерихъди хъайи шубуд варжна йирхьцӀур адми йивну гъакӀнийи. 32Дурари Асаил гъурхнийи ва Вифлеемдиъ чан адашдин гюмбетдиъ кивнийи. Хъа Юав чан адмийирихъди ярхи йишвди рякъюъ гъахьнийи ва акв улубхьру вахтна Хеврундиз хъуркьнийи.

3

3^1Саулин ва Давуддин тухмарин арайиъ гизаф вахтна дяви гъябгъюрайи. Давуд айибтӀан кьувватлу шулайи, хъа Саулин тухум – хъанара зяиф.

Давуддин баяр

2Хеврундиъ Давуддиз баяр бабкан гъахьну. Дугъан сарпи бай изрееллушив Ахиноамдикан вуйи Амнон;+

3кьюрпир Кармилиан вуйи Навалин ачӀни хпир Авигаиликан вуйи Килеав;
шубурпир – Авессалом, Гешурин паччагь Талмайин риш Маахайикан вуйир;+

4юкьурпир – Хаггитдикан вуйи Адония;
хьурпир – Авиталайикан вуйи Шефатия;+

5йирхьурпир – Давуддин хпир Эглайикан вуйи Итреам.

Дурар Хеврундиъ бабкан гъахьну.

Авнер Давуддин терефназ гъюру

6Саулин тухмин ва Давуддин тухмин арайиъ дявдин вахтна Авнери Саулин тухмиъ чан хусуси йишв мюгькам апӀури гъахьну. 7Саулиз Рицпа кӀуру ашна, Айяйин риш, ади гъахьну. Иш-Бошетди Авнериз гъапнийи:

– Уву йиз адашдин ашнайихъди гьаз дахърава+?

8Авнериз Иш-Бошетдин гафарикан гизаф хъял кубчӀвнийи, ва дугъу жаваб тувнийи:

– Узу Ягьудайин терефназ гъуллугъ апӀурайи ху вуйин? Гъи узу яв адаш Саулин тухумдиз, дугъан хизандиз ва дустариз вафалу вуза. Узу уву Давуддиз масу тувундарза. Хъа уву, гьаму дишагьли себеб вуди, узук тахсир киправа! 9Гьаци вуйиган, гъит Заанури узуз ижми жаза гьадабтӀри, эгер РАББИЙИ Давуддиз гаф тувнайиб узу дарапӀиш!+
10Хъа РАББИЙИН думу гаф гьамциб вуйи: «Узу Саулин тухумдихьан паччагьвал тадабгъидиза Израилиъ ва Дандихъан Беэр-Шевайихъна[*] Ягьудайиъ паччагьдин тахтниин Давуд дитдиза».

11Сарун Авнерихъди гаф апӀузкьан Иш-Бошетдин кӀубанвал гьубкӀундайи, гьаз гъапиш дугъаз Авнерихьан гучӀ гъабхьнийи.

12Авнери Давуддиз гьамци пуз чан терефнаан вакилар гьаънийи: «Му жил шлинуб ву? Узухъди йикьрар йитӀ, ва узу увуз яв терефназ вари Израил зигуз кюмек апӀидиза».

13Давудди жаваб тувнийи:

– Ужуйи, узу увухъди йикьрар йитӀурза. Амма узу увкан саб тӀалаб апӀурза: узу рякъюз гъюруган, эгер увухъди Михал, Саулин риш, хъади гъюрдаш, узухьна мягъян+.

14Хъасин Давудди Саулин бай Иш-Бошетдихьна тӀалаб хьади вакилар – чархачйир[*] гьаънийи: «Варж филистимдин ккадатӀну гъахидарихъ узу узуз гъадагъу йиз хпир Михал ча узуз[*]»+. 15Иш-Бошетди амур гъапӀнийи, ва Михал чан жилир Палтиилихьан, Лаишдин балхьан, тадагънийи+. 16Амма дугъан жилир кьяляхъди гъушнийи ва, Бахуримдихъна ярхи рякъди дугъан кьяляхъди гъягъюри, ишуйи. Авнери дугъаз гъапнийи:

– Хулаз гъарах!

Ва думу кьяляхъ хътаркнийи. 17Авнери Израилин яшлуйирихъди мясляаьтар гъапӀнийи ва гъапнийи:

– Улихьнаси учвуз Давуд ичв паччагьди дитуз ккундийчвуз. 18Гьамус думу ляхин апӀинай! РАББИЙИ Давуддиз гаф тувну аьхир: «Йиз лукӀ Давуддилантина Йиз Израил халкь Узу филистимариккан ва дидин вари душмнарин хилккан азад апӀидиза».

19Хъана Авнери Вениаминдин наслиан вуйидарихьна чав хусусиди гафар-чӀалар гъапӀнийи. Дидлан кьяляхъ думу Израилиз ва Вениаминдин вари наслиз апӀуз ккундайибдикан варибдикан Давуддиз ктибтуз Хеврундиз гъушнийи. 20Чахъди къар адмира хъади Авнер Давуддихьна Хеврундиз гъафиган, Давудди дугъаз ва дугъан адмийириз дем[*] тешкил гъапӀнийи. 21Авнери Давуддиз гъапнийи:

– Дурари увухъди йикьрар йитӀбан, хъа уву яв кӀваз ккунибдиин варибдиин гьякимвал апӀбан бадали, йиз агъа вуйи паччагьдихьна вари Израил уч апӀбан бадали, кьан дарапӀди гъягъюз ихтияр тув.

Давудди Авнер деетнийи, ва думу ислягьвалиинди гъушнийи.

Авнер йивну йикӀувал

22Гьадму вахтна Давуддин адмийир ва Юав, жара юрдариин алжагъну, чпихьди девлетлу хюрч хьади, гъафнийи. Амма Авнер Давуддихь Хеврундиъ имдайи, гьаз гъапиш Давудди думу деетнийи, ва думу ислягьвалиинди гъушнийи. 23Юав ва дугъахъди вари эскрар гъафиган, дугъакна Авнер, Нердин бай, паччагьдихьна гъюваликан, паччагьди думу деетуваликан ва думу ислягьвалиинди гъягъюваликан гъапнийи.

24Юав паччагьдихьна гъафнийи, ва дугъу гъапнийи:

– Уву фу гъапӀва? Увухьна Авнер гъафну аьхир! Уву думу гьаз деетунва? Гьамус думу гъушну! 25Увуз Авнер, Нердин бай, аьгъявуз аьхир – думу увуз кучӀлар апӀуз ва, уву фу апӀуруш ва уву наана гъягъюруш, вари аьгъю апӀуз гъафну.

26Юав Давуддихьан удучӀвнийи, дугъу Авнер кьяляхъ апӀуз чархачйир гьаъну, ва дурари думу Сирдин гъуйдихъан кьяляхъ гъапӀнийи. Давуддиз дидин гьякьнаан аьгъяди гъабхьундар. 27Авнер Хеврундиз кьяляхъ гъафиган, Юавди думу, сарна-сарди гафар апӀуз ккуниганси, урнарин айитӀинди хъайи йишвазди гьадаънийи. Ва душваъ, чан чве Асаилихъанди, ифдин кьисас алдабгъуз ккунди, Юавди дугъан фуниз гъивнийи, ва Авнер гъакӀнийи+.

Авнер йивну йикӀувалин Давудди Юавдиз тюгьмет йивуру

28Дидин кьяляхъ, гъабхьибдикан деебхьну, Давудди гъапнийи:

– Узук ва йиз паччагьлугъдик Авнерин, Нердин балин, ифи удубзбан РАББИЙИ улихь аьсрариъра тахсир ктарчук. 29Гъит дугъан ифи удубзбан тахсир Юавдин гардандиъ ва дугъан адашдин тухумдиин ибшри! Гъит Юавдин тухум саб вахтнара чирк айи зиян кайи иццрур ясана гъидкьин уьзур кайир адарди гъудрубзри! Гъит дугъан наслари дишагьлийирин ляхнар апӀри – чухрайихъ деъри, гъит дурар турикк йикӀри, гъит дурари гашʼвал зигри!

30(Чпин чве Асаил Гивондин багахь гъабхьи дявдиъ йивну йикӀувализ лигну, Юавди ва дугъан чве Авишайи Авнер йивну гъакӀнийи.)+

31Хъасин Давудди Юавдиз ва дугъахъди хъайи вари адмийириз гъапнийи:

– Учвʼин али палтар чӀяргъяй, яс уьбхбан лишан вуди, ирин палтар алахьай ва Авнерихъ ишай.

Давуд паччагь майит айи сурийихъди учв гъушнийи. 32Дурари Авнер Хеврундиъ накьвдик кивнийи, ва паччагь Авнерин накьвдихъ ягъалди гъишнийи. Вари халкьра ибшуйи. 33Паччагьди Авнерихъ гьамциб ишал гъапӀнийи:

«Авнер мяна адру аьжлиинди дукӀну ккундийинхъа?

34Яв хилар китӀну адайи,
яв ликариин рукьар алахьнадайи.

Уву гъачгъарин хилʼан йикӀруганси гъакӀунва».

Ва вари халкь дугъахъ хъана гъибшнийи.

35Хъасин дурар Давуддихьна гъафнийи, ва дурари думу йигъ имиди хураг ипӀуз инандирмиш апӀуйи, амма Давудди аьгьт гъапӀнийи ва гъапнийи:

– Ригъ алабхъайиз узу уьл ясана фукӀа жараб гъипӀиш, гъит Заанури узуз ижмиди жаза туври!

36Вари халкьдиз думу ляхин гъябкънийи ва дидʼин рази вуйи; паччагьди гъапӀуб, фу вушра, вари халкьдиз кьабул шуйи. 37Гьаци, вари халкьдиз ва вари Израилиз Авнер, Нердин бай, йивну йикӀувалиъ паччагьди саб жюрейииндира иштирак дарапӀувал аьгъю гъабхьнийи. 38Ва паччагьди чан адмийириз гъапнийи:

– Гъи Израилиъ регьбер ва машгьур адми дукӀнайивалин учву гъавриъ адарнучва дарш? 39Ва гъи узу, ччим кадатнайи паччагь вушра, умун вуза, хъа Церуяйин баяр гизаф писдар ву. Гъит РАББИЙИ писвал апӀруриз чан писвализ лигну туври!+

4

Иш-Бошет йивну йикӀувал

4^1Саулин бай Иш-Бошетдиз Авнер Хеврундиъ йикӀуваликан гъеебхьиган, дугъан рюгь ктабхънийи, ва вари Израилик гъалабалугъ кабхънийи. 2-3Саулин балин эскрар жара йишвариин алжагъбариз хъади гъягъру кьюр адми айи. Сариз Баана кӀуйи, хъа тмунуриз – Рехав. Дурар Вениаминдин наслиан вуйи Беэрот шагьрин агьали Риммондин баяр вуйи. Беэрот Вениаминдин юрд вуйи, гьаз гъапиш Беэротдин агьалйир Гиттаимдиз гьергну гъушнийи. Дурар гъийин йигъазкьан[*] гьадушваъ яд адмийирди гъузна.

4(Юнатандихъ, Саулин балихъ, кьюбиб ликарра лику бай хъади гъахьну. Изреелиан Сауликан ва Юнатандикан хабар гъюруган, дугъан хьуд йис яш вуди гъабхьну. БицӀириз лигурайи дишагьлийи думу бай хъади гъажаргъну, амма гьаци чкиди гъажаргънуки, бай алдакну ва лику гъахьну. Думу бализ Мефи-Бошет кӀури гъахьну.)+

5Гьаци, Беэротдиан вуйи Риммондин баяр Рехав ва Баана Иш-Бошетдин хуларихъна гъушнийи, ва дурар дина йигъандин гизаф мани вахтна, думу лисхъан рягьятвал йивру вахтна даахнайиган, гъафнийи. 6Хуларин урнарихъ дяхин кюдюбхюрайи гъараваш-дишагьли, бизар духьну, даахнайи, ва чвйир Рехав ва Баана аьгъю даршлуганси ктучӀвнийи. 7Дурар хулариъ Иш-Бошет чан ахру хулаъ ахникк дахънайиган учӀвнийи. Йивну ва думу дукӀну, дугъан кӀул алдабтӀну, Риммондин баяр, кӀулра чпихьди гъадабгъну, дурар ярхи йишвди ярдан дерейин рякъюъди гъушнийи. 8Дурари Иш-Бошетдин кӀул Давуддихьна Хеврундиз гъабхнийи ва паччагьдиз гъапнийи:

– Магьа Иш-Бошетдин, Саулин балин, уву уьмрихъ мягьрум апӀуз чалашмиш гъахьи яв душмнин, кӀул. Гъи РАББИЙИ Саулилан ва дугъан наслилан йиз агъа вуйи паччагьдихъанди кьисас алдабгъну.

9Давудди Рехавдиз ва дугъан чве Баанайиз, Беэротдиан вуйи Риммондин баяриз, жаваб тувнийи:

– Узу бедбахтваликкан ккадау РАББИЙИИНДИ ху апӀурза,+
10сар адмийи, ужуб хабар гъабхунза кӀуру фикир апӀури, узуз гъапиган: «Саул гъакӀну», узу думу Циклагдиъ гъидисунза ва аьжалин хлиз тувунза. Магьа дугъан хабрихъ дугъаз узу туву пешкеш!+
11Хъа гьамус, гъачагъари тахсир ктру адми чан хусуси хулаъ ва чан хусуси ахникк йивну дукӀнайиган, узу дугъан ифи учвлан алдабгъидаринхъа ва жил учвхьан азад апӀидаринхъа!

12Давудди чан адмийириз амур гъапӀнийи, ва дурари Риммондин баяр йивну гъакӀнийи. Давуддин адмийири дурарин хилар ктатӀнийи, ликар ккадатӀнийи ва жандкар Хеврундин дагрин багахь дариан гъизигнийи. Хъасин дурари Иш-Бошетдин кӀул гъадабгънийи ва Хеврундиъ Авнерин майит айи гюмбетдиъ кивнийи.

5

Давуд вари Израилин паччагь шулу

5^1Израилин вари тухмар Хеврундиз Давуддихьна гъафнийи ва гъапнийи:

– Учу – яв йикк ва ифи. 2Улихьдира кмиди, Саул ихь паччагь вуйиган, израилар дявдиз уву гъахуйва. РАББИЙИ увуз гъапну: «Уву Йиз халкь, Израил уьрхидива ва уву Израилин гьюкумдар хьидива»+.

3Израилин вари гьюрматлу яшлуйир Хеврундиз Давуд паччагьдихьна гъафиган, дугъу дурарихъди Хеврундиъ РАББИЙИН улихь йикьрар гъийитӀу, ва дурари Давуддикан Израилин паччагь хьувалин ччим ктату.

4Учв паччагь гъахьиган, Давуддин сумчӀур йис яш вуйи, ва дугъу ягъчӀвур йисан паччагьвал гъапӀнийи+. 5Хеврундиъ дугъу Ягьудайин ургуд йисан ва йирхьуб вазли паччагьвал гъапӀну, хъа Ерусалимдиъ вари Израилин ва Ягьудайин дугъу сумчӀурна шубуд йисан паччагьвал гъапӀну+.

Давудди Ерусалим бисуру

6Чан адмийирра хъади паччагь Ерусалимдиина душваъ яшамиш шулайи евусеяриз къаршуди гъушнийи:

Евусеяри Давуддиз гъапнийи:

– Уву мушваъ учӀвидарва; уву гьятта бюркьюдарира ва ликударира кьяляхъ хътӀурккиди.

Дурари фикир гъапӀнийи: «Давуддихьан мушваъ учӀвуз хьибдар». 7Амма Давудди Сион гъала гъибиснийи, гьамус дидиз Давуддин Шагьур кӀуру. 8Думу йигъан Давудди гъапну:

– Гъит Давуддин рюгь даккни гьадму «ликударихьна ва бюркьюдарихьна» евусеяриз йиврур гьарсар шид дизигнайи туннеликкан ккудучӀври.

Ари гьаддиз кӀуру: «Бюркьюр ва ликур гъалайиъ учӀвидар».

9Давуд гъалайиъ биналамиш гъахьнийи, ва дидиз Давуддин Шагьур пуз хъюгънийи. Дугъу гъала гургутум мюгькам гъапӀнийи+. 10Давуд хъана гужли шулайи, гьаз гъапиш дугъахъди РАББИ Заварин Кьувватарин Аьхюр, хъайи+.

11Хирамди, Тирдин паччагьди, Давуддихьна вакилар, кедр гьарин хамхрар, хъа гьацира харатчйир ва гъвандин устйир гьаънийи, дурари Давуддиз гъала тикмиш гъапӀнийи+. 12РАББИЙИ учв Израилин паччагьди тасдикь ва думу паччагьлугъ Израилин, РАББИЙИН халкь бадали за апӀувалин Давуд гъавриъ ахънийи.

Давуддин жара баяр

13Хеврундиан удучӀвну, Давудди чаз хъана ашнйир гъадагънийи, ва дугъахъ хъана баяр ва шубар гъахьнийи. 14Магьа дугъахъ душваъ гъахьи бицӀидарин ччвурар: Шаммуа, Шовав, Натан, Сулейман, 15Ивхар, Элишуа, Нефег, Яфия, 16Элишама, Элиада ва Элифелет.

Филистимар магълуб хьувал

17Давуд вари Израилин паччагь хьуваликан деебхьну, вари филистимар думу агуз удучӀвнийи, амма Давуд, дидкан аьгъю дубхьну, гъалайиз исина ктучӀвнийи. 18Филистимар Рефаим дерейиз гъафнийи ва душваъ ерлешмиш гъахьнийи+.

19Давудди РАББИЙИХЬАН гьерхнийи:

– Узу филистимарихъди дявдиз гъягъидикӀан? Дурар Уву йиз хлиз туврива?

РАББИЙИ дугъаз жаваб тувнийи:

– Гъарах, Узу филистимар яв хлиз тувдиза.

20Давуд Баал-Перацимдихъна гъушнийи ва душваъ филистимар дагъитмиш гъапӀнийи. Дугъу гъапи:

– Штун селиси, РАББИЙИ йиз душмнар дагъитмиш гъапӀну.

Гьаддиз думу йишваз Баал-Перацим гъапну.

21Филистимари душваъ чпин бутар[*] дирчнайи, хъа Давудди ва дугъан адмийири дурар гъурху.

22Филистимар хъана гъафнийи ва Рефаим дерейиъ ерлешмиш гъахьнийи. 23Давудди РАББИЙИХЬАН гьерху ва Дугъу жаваб туву:

– Дурариин мушвхъанди маалархьан, хъа дурарин далу терефназди гъарах ва жихрин гьарарин терефнаанди дурариин алархь. 24Увуз жихрин гьарарин кӀакӀариъ ликар алдагъурайибсиб сес гъеебхьубси, дишлади дявдиъ архь, гьаз гъапиш филистимарин кьушум дагъитмиш апӀуз яв улихьди РАББИ гьучӀвна+.

25Давудди, чаз РАББИЙИ фици амур гъапӀнуш, гьаци гъапӀнийи. Дугъу Гивондиан Гезерихъна рякъюъ вари филистимар дагъитмиш гъапӀнийи.

6

Сундух Ерусалимдиз кьяляхъ хуб

6^1Давудди цӀийикӀултӀан Израилин сумчӀур агъзур кас ужударсдар эскрар уч гъапӀу. 2Чан уч гъапӀу вари адмийирихъди думу Ягьудайин Баала шагьриан Заанурин сундух[*] хуз гъушу, думу сундух малайикар-херувимариин[*] деънайи Заварин Кьувватарин Аьхюрин ччвурнахъ хъайиб вуйи. 3Тепейиин али Авинадавдин хулаъ айи Заанурин сундух дурари цӀийи аьрабайиъ дивнийи ва гъубхнийи. Уззайи ва Ахиойи, Авинадавдин баяри, Заанурин сундух айи цӀийи аьраба+
4хъапӀрайи, ва Ахио сундхин улихьди гъягъюрайи. 5Давудди ва Израилин вари тухмари РАББИЙИН улихь чибхьан шлубкьан шадвал апӀурайи – мяълийир апӀуйи ва арфайиин, лирайиин, дафариин, трещоткйириин ва тарелкйириин мукьмар йивуйи.

6Дурар Нахондин раццахъна хъуркьиган, Уззайи, Заанурин сундух бисбан бадали, хил гьачӀабккнийи, гьаз гъапиш аьрабайикк ккитӀнайи йицарин ликар хъахьнийи. 7Уззайиина РАББИЙИН хъял гъизмиш гъабхьнийи, ва Заанури душвахь дугъаз, гъалатӀ хьпаз лигну, гъиву, ва Узза гьадушвахь, Заанурин сундхихь гъакӀи.

8РАББИЙИН ажугълувал Уззайиина гъюваликан Давуддиз хъял гъафнийи, ва гъийин йигъазкьан думу йишваз Парец-Узза (Уззайиина гъизмиш хьуб) кӀуру.

9Думу йигъан Давуддиз РАББИЙИХЬАН гучӀ гъабхънийи, ва дугъу гъапнийи:

– Узухьна РАББИЙИН сундух фици хуз шулухъа?

10Дугъаз РАББИЙИН сундух чахьна, Давуддин шагьриз, хуз ккунди адайи, ва сундух Гъат шагьриан вуйи Овед-Эдумдин хулаз гъубхнийи. 11РАББИЙИН сундух Гъатдиан вуйи Овед-Эдумдин хулаъ шубуб вазли гъубзнийи, ва РАББИЙИ Овед-Эдум ва дугъан вари хуландар ужувлакк ккаънийи.

12Хъа паччагь Давуддиз гъапнийи:

– РАББИЙИ Овед-Эдумдин хуландар ужувлакк ккаъну ва вари дугъаз айиб Заанурин сундхилантина ву.

Думуган Давуд гъягъюру, ва дугъу Заанурин сундух Овед-Эдумдин хулʼан Давуддин шагьриз шадвалиинди хуру. 13РАББИЙИН сундух хурайидари йирхьуб гам алдагъубси, Давудди йиц ва чагъ дапӀнайи кӀари гъурбан гъапӀнийи. 14Гинбин ирин улгьани[*] гьабхънайи Давудди РАББИЙИН улихь чан вари кьувватариинди ялхъвнар апӀурайи. 15Гьамци дугъу ва Израилин вари тухмари, шадвалин гьарйир ва якъран кӀарчариан сесер апӀури, РАББИЙИН сундух гъабхнийи.

16РАББИЙИН сундух Давуддин Шагьриъ убчӀвруган, Михал, Саулин риш, унчӀвхъан лигурайи. РАББИЙИН улихь ергурайи ва ялхъвнар апӀурайи Давуд паччагь гъяркъиган, дугъу думу чан кӀваъ асккан гъапӀу+.

17Хъа РАББИЙИН сундух гъабхнийи ва Давудди чаз гьязур дапӀнайи чадрикк чан йишвʼин дивнийи. Давудди РАББИЙИЗ вариубгбан ва демдин гъурбнар[*] гъапӀнийи. 18Вариубгбан ва демдин гъурбнар апӀувал ккудубкӀну, дугъу халкь Заварин Кьувватарин Аьхюрин гьюрматназ ужувлакк ккаънийи+. 19Хъасин дугъу вари халкьдиз, вари кьадар израилариз – жиларизра, дишагьлийиризра, – хюйкан, кишмишдикан ва хурмайикан дапӀнайи са-саб лаваш тувнийи. Дидин кьяляхъ вари халкь чпин хулариз алдабгънийи.

20Чан хуландар ужувлакк ккауз Давуд хулаз кьяляхъ гъафиган, Михал, Саулин риш, думу къаршуламиш апӀуз удучӀвнийи, ва дугъу гъапнийи:

– Гъи Израилин паччагь, чан гъаравашарин гъараваш дишагьлийирин уларикк, фуж-вуш эдебсуз адмиси, гъяцӀал духьну, фици тафавутлу гъахьнуш!

21Давудди Михализ гъапнийи:

– Думу яв адашдин ясана дугъан тухумдиан фуж-вуш жарарин ерина узуз гьюрмат улупу РАББИЙИН улихь гъабхьиб вуйи. Дугъу узкан Израилин, РАББИЙИН халкьдин гьюкумдар гъапӀну. Узу гьамусдихъантинара РАББИЙИН улихь шадвал апӀидиза+. 22Йиз хусуси улариъ узу хъана артухъ лайикьсуз ва хъана артухъ герек дарур хьидиза. Амма уву чибкан кӀурайи думу гъараваш дишагьлийири узуз гьюрмат апӀиди.

23Михализ, Саулин шураз, учв йикӀайизкьан бицӀидар гъахьундайи.

7

Давуддиз Раббийи туву гаф

7^1Паччагь чан гъалайиъ яшамиш хьуз хъюгъбахъан ва РАББИЙИ дугъаз чан юкьуб терефнаъ айи душмнарихьан архаинвал тувбахъан, 2Давудди Натан пайгъамбриз гъапнийи:

– Лиг, узу кедрйин гакӀвликан дапӀнайи гъалайиъ яшамиш шулаза, хъа Заанурин сундух Чадрикк[*] гъубзна+.

3Натанди паччагьдиз жаваб тувнийи:

– Гъарах ва яв кӀваъ айиб вари апӀин, гьаз гъапиш РАББИ увухъди хъа.

4Думу йишван Натандихьна РАББИЙИН гаф дуфнади гъабхьну:

5– Гъарах ва йип Йиз лукӀ Давуддиз: «Гьамци кӀура РАББИЙИ: Узу ади хьуз вуйи хал Узуз тикмиш апӀрур уву вунахъа? 6Израилар Египетдиан адау йигъхъанмина гъийин йигъаз Узу хулаъ яшамиш гъахьундарза, хъа пажнаккди ва гирами Чадриккди мина-тина гъягъюри гъахьунза. 7Вари израиларихъди наан лицури гъахьнушра, Узу Йиз Израилин халкь уьбхюз амур гъапӀу регьбрарикан саризкьан гъапнийинхъа: „Учву Узуз кедр гьарин гакӀвлин хал гьаз тикмиш гъапӀундарчва?“»

8Гьаци, Йиз лукӀ Давуддиз йип: «Заварин Кьувватарин Аьхюри гьамци кӀура: уву чӀурариъ марччариз лигурайиган ва хъайивал апӀурайиган, уву Израилин Йиз халкьдин гьюкумдар хьпан бадали, гъадагънийзаву+. 9Уву наана гъягъюрушра, Узу увухъди хъайза ва яв улихь вари яв душмнар дагъитмиш гъапӀнийза. Яв ччвур Узу жилин машгьур адмийирин ччвурариз ухшар апӀидиза+. 10Йиз халкьдиз, Израилиз, Узу йишв ккабалгидиза ва думу чан хал ади хьуз ва сарун сарира думу инжик дарапӀуз биналамиш апӀидиза. Муганайизси, Йиз халкьдиин, Израилиин,+
11Узу судйир деркку вахтнаси, намуссузари сарун дидиз истисмар апӀидар. Узу гьацира увуз яв вари душмнарихьан архаинвал тувидиза.

РАББИЙИ увуз мялум апӀураки, Чав яв хал тасдикь апӀиди. 12Яв йигъар ккудуркӀиган ва уву яв архйирихъди фаракьат гъахьиган, Узу тахтниин яв наслиан вуйир дерккидиза ва дугъан паччагьлугъ мюгькам апӀидиза+. 13Дугъу Йиз ччвурназ хал тикмиш апӀиди, ва Узу дугъан паччагьлугъдин тахт гьаргандиз мюгькам апӀидиза+. 14Узу дугъаз Адаш хьидиза, ва думу Узуз бай хьиди. Дугъу гунагь шлуб гъапӀиган, Узу дугъаз, адашди бализ маргълихъди йивруганси, жаза тувдиза+. 15Амма Узу думу Йиз рягьимдиккан, уву бадали ярхла гъапӀу Саул рягьимдиккан ккадаъганси, ккадаидарза. 16Яв тухум ва яв паччагьлугъ Йиз улихь гьаргандиз мюгькамдар хьиди; яв тахт гьаргандиз мюгькам апӀидиза»+.

17Натанди Давуддиз му ачухъвалин вари гафар ктитнийи.

Давуддин дюаь

18Думуган Давуд паччагь учӀву, РАББИЙИН улихь деу, ва дугъу гъапи:

– Уву узу гьамкьан за апӀуз фуж ву узу ва фу ву йиз тухум, Агъа вуйи я РАББИ? 19Яв улариъ думу цӀиб вуйиганси, я Заанур, Уву Яв лукӀран тухмин гележегдиканра ктибтунва. Магьа инсандин гьякьнаан яв гъайгъушин, Агъа вуйи я РАББИ.

20Давуддихьан Увуз сарун фу пуз шулу? Увуз Яв лукӀ аьгъявуз аьхир, Агъа вуйи я РАББИ! 21Яв гаф гьякь хьпан бадали ва Яв хушниинди Уву му зурба ляхин гъапӀунва ва думу Яв лукӀраз улупунва.

22Уву фукьан машгьур дарна, Агъа вуйи я РАББИ! Увуз барабар вуйир адар ва увутӀан жара Заанур адар. Учуз ич ибариинди гъеебхьубди варибди гьаци вуйивал субут апӀура. 23Ва фуж ву жилиин ялгъуз чахьна, думу азад апӀбан ва Чан халкь апӀбан бадали, Заанур гъюри гъахьи Яв халкьдиз, Израилиз, барабар? Варидиз Яв ччвур аьгъю хьпан бадали, Уву Египетдиан Яв халкь адаъбиинди ва дидин улгьан жара халкьар ва дурарин бутар утӀурккбиинди зурба ва гучӀ ккапӀру ляхнар гъапӀунва. 24Уву Израиликан гьаргандиз Яв хусуси халкь гъапӀунва, ва Уву, я РАББИ, дидин Заанур гъахьунва.

25Ва гьамус, я РАББИ, я Заанур, гъит Уву Яв лукӀран ва дугъан тухумдин гьякьнаан туву гаф гьаргандиз тасдикь ибшри, ва Уву гаф тувганси апӀин. 26Гъит Яв ччвур даимайиз заан ибшри, инсанари кӀуруганси: «Заварин Кьувватарин Аьхюр – Израилин зиин Заанур!» ва Яв лукӀ Давуддин тухум Яв улихь тасдикь ибшри.

27Я Заварин Кьувватарин Аьхюр, Израилин Заанур, Уву Яв лукӀраз, «Узу увуз тухум ккабалгидиза» дупну, думу ашкар гъапӀунва. Гьаддиз Яв лукӀ Увуз гьаму дюаь апӀуз кӀубан гъахьну. 28Я РАББИ, Уву Заанур вува! Яв гафар гьякь ву, Уву яв лукӀраз гьаму ужʼвал апӀуз гаф тувунва. 29Гъит Увуз Яв лукӀран тухумдиз, думу гьаргандиз Яв улихь хьпан бадали, ужʼвал апӀуз хуш ибшри. Дици Уву, РАББИЙИ, Заанури, гьаци гъапунва, ва Яв лукӀран тухум гьаргандиз Яв ужʼваликан ужʼваликк ибшри!

8

Давуддин гъалибвалар

8^1Саб кьадар вахтналан Давудди филистимар дагъитмиш гъапӀнийи, дурар мютӀюгъ гъапӀнийи ва филистимарихьан Метег-Гаама тадабгънийи.

2Гьацира Давудди муавар дагъитмиш гъапӀнийи. Дугъу дурар жилиин дахъуз гъитнийи ва тӀурнихъди гъеерцнийи. Гьарсаб кьюб тӀурниндар йивну гъакӀнийи, хъа шубубпи тӀурниндар чӀивиди гъитнийи. Муавитар Давуддиз гьаци мютӀюгъ гъахьнийи, ва дурари дугъаз харж тувуз хъюгънийи.

3Гьацира Давудди Ададезер, Рехувдин бай, Цувайин паччагь, думу Евфрат нирихъ чан гьюкум цӀийи алапӀуз гъягъюрайиган, дагъитмиш гъапнийи+. 4Давудди агъзурна ургудварж атлу ва къад агъзур пияда эскер гъидиснийи. Дугъу дявдин аьрабйирикк ккайи вари гьяйвнарин ликарин къуру дамар хътатӀнийи, дурарикан анжагъ варж фургъникк ккитӀру гьяйван гъитнийи.

5Ададезериз, Цувайин паччагьдиз, кюмекназ Дамаскдин арамар гъафиган, Давудди дурарикан къанна кьюд агъзур кас талаф гъапӀнийи. 6Дугъу дамаскдин арамарин паччагьлугъдиъ чан терефнаан аьхюдар дерккнийи, ва арамар дугъаз табигъ гъахьнийи, ва арамари дугъаз харж тувуйи. РАББИЙИ Давуддиз, думу наана гъушишра, гъалибвал тувуйи. 7Давудди Ададезерин гъуллугънаъ айидарин гъизилин гъалхнар гъидиснийи ва дурар Ерусалимдиз гъахнийи+. 8Хъа Ададезерин хликк кади гъахьи Тевах ва Беротай шагьрариан Давудди лапра гизаф кемшир гъибиснийи.

9Тойиз, Хаматдин паччагьдиз, Давудди Ададезерин вари кьушум дагъитмиш апӀбакан гъеебхьиган, 10дугъу Давуд паччагьдихьна чан бай Юрам дугъаз салам тувуз ва думу чав дяви гъабхури гъахьи Ададезериин гъалибвалихъди мубарак апӀуз гьаънийи. Юрамди чахьди арснан, гъизилин ва кемшрин шейʼар гъахнийи.

11Давуд паччагьди гьаму шейʼарра чав мютӀюгъ гъапӀу вари халкьарихьан –+
12эдумарихьан ва муаварихьан, амалекарихьан, аммунарихьан, филистимарихьан – гъибису арснахъди ва гъизилихъди сатӀиди РАББИЙИЗ бахш гъапӀнийи. Гьацира дугъу Ададезерихьан, Цувайин паччагьдихьан, Рехувдин балхьан, гъибису хюрчра бахш гъапӀнийи.

13Давуд Кьилан дерейиъ йицӀимиржид агъзур эдумжви йивну йикӀбахъан адлу гъахьнийи+. 14Дугъу вари Эдумдиъ чан терефнаан аьхюдар дерккнийи, ва вари эдумитар дугъаз табигъ гъахьнийи. РАББИЙИ Давуддиз, думу наана гъушишра, гъалибвал тувуйи+.

Давуддин гъуллугънаъ айидар

15•Давудди, чан вари халкьдин диван апӀури, вари Израилин дугъривалиинди паччагьвал гъапӀну+. 16Юав, Церуяйин бай, кьушмин аьхюр вуйи; Югьушафат, Ахилуддин бай, тарих бикӀрур вуйи;+
17Цадук, Ахитувдин бай, ва Ахимелех, Авиатарин бай, Заанурин гъуллугъчйир вуйи; Серая бикӀрур вуйи;+
18Беная, Югьудайин бай, керетарин ва пелетарин[*] кӀулʼин алийи; хъа Давуддин баяр Заанурин гъуллугъчйир вуйи+.

9

Мефи-Бошетдихьна вуйи Давуддин ужʼвал

9^1Давудди гьерху:

– Саулин тухумдикан фужкӀа чӀивиди гъузнайин? Юнатандихьна вуйи гьюрматназ лигну, дугъаз ужʼвал апӀуз ккундузуз+.

2Саулин тухумдихъ Цива ччвур али сар гъараваш хъади гъахьнийи. Дугъаз Давуддихьна дих апӀуру, ва паччагьди дугъхьан гьерху:

– Уву Цива вуна?

– Яв гъуллугънаъ хьуз шад вуза, – жаваб туву дугъу+.

3Паччагьди гьерху:

– Саулин тухумдиъ фужкӀа чӀивир имийин? Заанурин гьюрматназ дугъаз ужʼвал апӀуз ккундузуз.

Цивайи паччагьдиз жаваб туву:

– Гьеле Юнатандин бай ими. Думу кьюбиб ликарра ликур ву+.

4– Думу наан а? – гьерху паччагьди.

Цивайи жаваб туву:

– Думу Ло-Девариъ Аммиилин бай Махирин хулаъ а+.

5Давуд паччагьди Ло-Девариан Махирин, Аммиилин балин, хулʼан думу хуз гьау.

6Мефи-Бошет, Юнатандин бай, Саулин худул, Давуддихьна гъафиган, дугъу паччагьдиз, аьхю гьюрматнан лишан вуди, икрам гъапӀнийи. Давудди кӀуру:

– Мефи-Бошет!

– Узу яв гъараваш вуза, – жаваб туву дугъу+.

7– ГучӀ мапӀан, – кӀуру дугъаз Давудди, – гьаз гъапиш яв адаш Юнатандин гьюрматназ узу увуз мажбур вуди ужʼвал апӀидиза. Узу увухьна яв аба Саулин вуди гъабхьи вари жил кьяляхъ апӀидиза, ва уву гьарган йиз суфрайихъ уьл ипӀидива.

8Мефи-Бошетди икрам гъапӀу ва гъапи:

– Гьамциб дубкӀнайи хуйиз уву фикир тувуз фуж ву узу, фуж ву яв гъараваш?

9Паччагьди Саулин гъараваш Цивайиз дих гъапӀу ва дугъаз гъапи:

– Яв агъайин худлиз Саулихъ ва дугъан тухумдихъ хъади гъабхьиб вари тувунза. 10Уву яв баярихъди ва гъаравашарихъди, яв агъайин худлиз ипӀруб ади хьпан бадали, дугъаз жил тартиб апӀуз ва бегьер уч апӀуз буржлу вува. Хъа Мефи-Бошетди, яв агъайин худли, гьарган йиз суфрайихъ уьл ипӀиди.

(Цивайихъ йицӀихьур бай ва къар гъараваш хъайи.)+
11Цивайи паччагьдиз гъапи:

– Йиз агъа вуйи паччагьди чан гъаравашдиз амур гъапӀуб вари яв гъаравашди тамам апӀиди.

Ва Мефи-Бошетди, паччагьдин балиси, Давуддин суфрайихъ уьл ипӀури гъахьну.

12Мефи-Бошетдиз Миха ччвур али бицӀи бай ади гъахьну. Цивайин хулаъ айидар вари Мефи-Бошетдин гъаравашар вуди гъахьну. 13Мефи-Бошет Ерусалимдиъ яшамиш шули гъахьну, гьаз гъапиш дугъу гьарган паччагьдин суфрайихъ уьл ипӀуйи. Думу кьюбиб ликарра ликур вуйи.

10

Аммунариин ва арамариин гъалибвал

10^1Саб кьадар вахт гъябгъбахъан аммунарин паччагь кечмиш шулу, дугъан ерина паччагь дугъан бай Ханун шулу+. 2Давудди фикир гъапӀу: «Узу Ханундиз, Нахашдин бализ, узуз дугъан адашди гьюрмат апӀури гъашиси, гьюрмат апӀидиза».

Ва Давудди Ханундихьна, дугъан адаш кечмиш хьпан теклиф капӀбан бадали, чан гъаравашар гьаънийи. Давуддин адмийир аммунарин жилариина гъафиган, 3аммунарин регьбрари чпин агъа Ханундиз кӀуру:

– Давудди гьаму адмийир увухьна яв адашдин гьюрматназ теклифар кауз гьаъна кӀуру фикир апӀурашалва яраб? Давудди дурар увухьна шагьриз лигуз, думу ахтармиш апӀуз ва хъасин шагьур дабгъуз гьаънайидар даринхъа?

4Ханунди Давуддин адмийир гъидиснийи, дурарин мужрийир гьацӀ машнаккан ккадаънийи ва, дурарин палтар гьацӀаз, юкьвнахъна, ккадатӀну, дурар кьяляхъ гьаънийи.

5Дидин гьякьнаан Давуддиз ктибтиган, дугъу дурарин улихьна адмийир гьаънийи, гьаз гъапиш дурар яманди биябур дапӀнайи. Паччагьди гъапнийи:

– Ичв мужрийир ярхи хьайизкьан Ерихондиъ гъузай, хъасин кьяляхъ гъачай.

6Давуддиз чиб дяркънукьан даккнидар хьувалин гъавриъ гъахьиган, аммунари Арам-Бет-Рехувдиан ва Арам-Цувдиан къад агъзур пияда эскер, хъа гьацира агъзур адми хъади Маахдин паччагь ва хъана йицӀикьюд агъзур адми Тувдиан чпихъанди дяви апӀуз пулихъ гъидиснийи+.

7Дидкан гъеебхьиган, Давудди, вари ужударсдар кьушмарра хъади, Юав дурарихъди дяви апӀуз гьаънийи. 8Аммунар удучӀвнийи ва шагьрин урнарин улихь дяви апӀру къайдайиинди ерлешмиш гъахьнийи, хъа Цувдиан ва Рехувдиан вуйи арамарна Тувдиан ва Маахдиан вуйи адмийир жаради ачухъ чюлиъ дийигънийи.

9Чаз улгьандира, кьялхъяндира дяви апӀуб алабхърувал гъябкъиган, Юавди Израилин ужударсдар эскрар гъядягънийи ва дурар арамариз къаршуди дерккнийи.

10Имбу адмийир дугъу чан чве Авишайин хликкна тувнийи, ва Авишайи дурар аммунариз къаршуди дерккнийи. 11Юавди гъапнийи:

– Эгер арамари узу ккагъуз хъюгъиш, уву узуз кюмекназ гъидива, хъа аммунари уву ккагъуз хъюгъиш, узу увуз кюмекназ гъидиза.

12Кьягьял йихь! Ихь халкьдихъанди ва ихь Заанурин шагьрарихъанди дирбашди дяви апӀидихьа, гъит РАББИЙИ Чаз ккуниганси апӀри!+

13Гьаму гафар апӀбахъан Юав чан эскрар хъади арамарихъди дявдиъ учӀву, ва арамар дугъан улгьан гьергуз хъюгъю. 14Аммунариз арамарар гьерграйивал гъябкъиган, дурарра Авишайихьан гьергуз хъюгъю ва шагьриз кьяляхъ гъизигу. Хъа Юав арамарихъди дявдиан кьяляхъ хътарку ва Ерусалимдиз гъафи.

15Чиб израилари дагъитмиш гъапӀуб дябкъну, арамар вари уч гъахьнийи. 16Ададезери Евфрат нирин тму терефнаъ яшамиш шулайи арамариз дих апӀуз гьаънийи. Дурар Хеламдиз Ададезерин кьушмин аьхюр Шовах кӀули ади гъафнийи+.

17Дидин гьякьнаан Давуддиз хабар дебккиган, дугъу вари Израил уч гъапӀнийи, думу Ярдан ниркан ктучӀвнийи ва Хеламдихьна гъафнийи. Арамар, Давуд къаршуламиш апӀбан бадали, дявдин къайдайиинди ерлешмиш гъахьнийи ва дугъахъди дявдиъ учӀвнийи. 18Амма дурар Израилихьан гьергу, ва Давудди дурарикан ургудварж аьрабйириъ айидар ва ягъчӀвур агъзур атлуйир тӀанкь гъапӀу. Гьацира дугъу Шовахдиз, дурарин кьушмин аьхюриз, гъиву, думу йикӀуру. 19Израили чиб дагъитмиш апӀувал дябкъну, Ададезерин хликк ккайи вари паччгьари израиларихъди мясляаьт гъийибтӀу, ва дурариз мютӀюгъ гъахьи.

Дидхъантина аммунариз кюмек апӀуз арамариз гучӀури гъабхьну.

11

Давуд ва Батшева

11^1Хьадукра, вари паччгьар дявдиз гъягъруган, Давудди Юав, кьушмин вари аьхюдар ва вари израил кьушум хъади, дявдиз гьау, ва дурари аммунар дагъитмиш гъапӀу ва дурарин кӀулин шагьур Равва кьялаъ тӀапӀу. Хъа Давуд Ерусалимдиъ гъузнайи+.

2Саб ражну хябяхъган, ахниккан гъудужвну, Давуд чан гъалайин гъваин лицури шулу. Гъваълан дугъаз чан жан жибкӀурайи дишагьли рякъюру. Дишагьли гизаф уччвур вуйи, 3ва Давудди, думу фуж вуш, аьгъю апӀуз гьаънийи. Гьаури кӀуру:

– Думу Батшева, Элиамдин риш ва хеттжви Урияйин хпир, ву+.

4Думуган Давудди Батшева хъади гъюз адмийир гьау. Думу дугъахьна хъади гъафнийи, ва Давуд думу дишагьлийихъди дахънийи. (Думу палтарикан хьубхъан гьаци марцц духьну имийи.) Хъасин дишагьли чпин хулаз кьяляхъ хътаркнийи. 5Думу дишагьли гъагъдиъ шулу, ва дугъу Давуддиз пуз гьаънийи:

– Узу гъагъдиъ аза.

6Думуган Давудди Юавдиз амур хътапӀнийи:

– Узухьна хеттжви Урия гьаъ.

Юавди думу Давуддихьна гьаънийи. 7Урия чахьна гъафиган, Давудди Юавдикан, эскрарикан ва дявдин гидишатдикан гьерхбар гъапӀнийи. 8Хъасин Давудди Урияйиз гъапнийи:

– Ичв хулаз гъарах ва рягьятвал гъадабгъ.

Урия паччагьдин гъалайиан удучӀвуру, хъа дугъан кьяляхъди гъаравашди паччагьдин пешкеш хуру. 9Амма Урия чан агъайин вари гъаравашарихъди сатӀиди гъалайиъ учӀврушвахь ахуз дахънийи ва чан хулаз гъушундайи. 10Давуддиз «Урия хулаз гъушундар» гъапиган, дугъу Урияйиз кӀуру:

– Уву рякъюъди дуфнайир дарнахъа? Гьаз хулаз гъушундарва?

11Урияйи Давуддиз кӀуру:

– РАББИЙИН сундух, Израил ва Ягьуда чадрарикк кка, хъа йиз агъа Юав ва йиз агъайин вари адмийир ачухъ хутӀлиъ а. Узхьан ипӀбан, убхъбан ва йиз хпирихъди дахъбан бадали хулаз гъягъюз фици шулухъа? Яв уьмриинди ху апӀурза: узу дициб апӀидарза!

12Думуган Давудди дугъаз кӀуру:

– Гъира гьамушвахь гъуз, хъа закур уву кьяляхъ гьаъдиза.

Урия думу йигъанра ва хъайигъанра Ерусалимдиъ гъузнийи.

13Давуддин теклифниинди дугъу паччагьдихъди ипӀури ва убхъури гъахьну, ва Давудди думу бегьемди пиян апӀуру. Амма хябяхъган, чан агъайин гъаравашарихъди чан ахникк дахъбан бадали, Урия удучӀвуру; амма думу хулаз гъушундайи.

14ГвачӀнинган Давудди Юавдиз кагъаз гъибикӀнийи ва думу Урияйихьди хътапӀнийи+. 15Кагъзиъ дибикӀнади гъабхьну: «Наан варитӀан гъизгъин женг шулуш, гьадушвахь Урия деркк ва, думу йикӀбан бадали, дугъхьан кьяляхъ зигай».

16Юавди шагьур кьялаъ апӀиган, дугъу Урия наан, чаз аьгъюбдиинди, шагьур уьбхюрайи гужлидарсдар эскрар хьаш, гьадушвахь дерккру. 17Шагьристнар шагьриан удучӀвиган ва Юавдихъди дявдиъ учӀвиган, Давуддин кьушмиан бязи эскрар женгнаъ йикӀуру; хеттжви Урияра йивну йикӀуру. 18Юавди, Давуддиз дявдикан хъайи-хъайибси хабар дебккбан бадали, 19фу дупну ккундуш, чархачийиз улупуру:

– Уву паччагьдиз дявдикан гьаму хабрар ктитувал ккудубкӀиган, 20паччагьдик хъял кубчӀвуз, ва дугъу увхьан гьерхуз мумкин ву: «Дяви апӀуз учву шагьриз думукьан багахь гьаз гъахьунчва? Цаларилан дурари чӀимрар йивруб учвуз аьгъдайинчвузхъа? 21Авимелех, Ерубаалин бай, шли йивну гъакӀнийи? Цаллан дугъʼинди рягъярин швур ипур дишагьли дайин, ва думу Тевецдиъ гъакӀундайин? Учву цализ дицикьан багахь гьаз гъахьунчва?» Эгер увхьан гьаци гьерхиш, дугъаз йип: «Хъа гьацира яв гъараваш хеттжви Урияра гъакӀну».

22Чархачи рякъюъ учӀву, ва дугъу, хъуркьиган, Юавди гъапиб вари Давуддикна кӀуру. 23Чархачийи Давуддиз гъапнийи:

– Думу адмийир учʼин алархьнийи ва ачухъ хутӀлиз удучӀвнийи, амма учу дурар шагьрин урнарихъна кьяляхъ хъуржнийча. 24ЧӀимрар хьайидари яв гъаравашариз цаллан йивуйи, ва паччагьдин гъаравашарикан бязидар гъакӀнийи. Яв гъараваш Урияра гъакӀну.

25Давудди чархачийиз кӀуру:

– Юавдиз гьамци йип: «Гъит му ляхни уву пашман дарапӀри; тури гагь сариз, гагь тмунуриз йивуру. Шагьриз къаршуди кьувватар уч апӀин ва думу рабгъ». Юавдик рюгь капӀбан бадали, гьаци йип.

26Урияйин хпириз чан жилир йикӀуваликан гъеебхьиган, дугъу жилирихъ ишлар гъапӀнийи. 27Яс уьбхбан вахт улдубчӀвиган, Давудди Батшева чаз хпирди хуз гьаънийи, думу дугъан хпир гъахьнийи, ва Батшевайи паччагьдиз бай гъахнийи. Амма Давудди гъапӀу ляхин РАББИЙИЗ кьабул шлуб дайи.

12

Натан пайгъамбри Давуд тӀанкьид апӀуру

12^1РАББИЙИ Давуддихьна Натан гьау. Думу дугъахьна гъафи ва гъапи:

– Саб шагьриъ кьюр адми ади гъахьну, сар – девлетлур, сар – касибур+. 2Девлетлуйиз лап гизаф чарвйир ва малар ади гъахьну, 3хъа касибриз, чав масу гъадабгъу саб бицӀи марччтӀан савайи, фукӀа ади гъабхьундар. Дугъу дидин гъайгъу зигури гъахьну, ва думу дугъан бицӀидарихъди сатӀиди аьхю апӀуру. Чарвайи дугъан захʼан ипӀури, дугъан гъабраан шид убхъури, ва думу гьятта дугъан багахь дабхъну абхури гъабхьну. Думу касибриз шурак гьисаб вуйи.

4Девлетлуйихьна юлчи гъюру, хъа девлетлуйиз чахьна дуфнайи юлчийиз хураг гьязур апӀуз чан чарвйиригъян ва маларигъян фукӀа гъядябгъюз гьяйиф шулу. Дидин ерина дугъу касибрин бицӀи марчч бисуру ва дидкан чахьна дуфнайи юлчийиз хураг гьязур апӀуру.

5Давуддиз думу касдикан гизаф яманди хъял гъюру, ва дугъу Натандиз кӀуру:

– РАББИЙИИНДИ ху апӀурза: думу ляхин гъапӀу адми аьжализ лайикь ву! 6Дугъу бицӀи марччлихъ юкьубди кьимат тувну ккунду, гьаз гъапиш дугъу думу ляхин жарарин язухъвал адарди гъапӀну.

7Думуган Натанди Давуддиз гъапи:

– Думу адми уву вува! РАББИЙИ, Израилин Заанури, фу кӀураш, магьа: «Узу увкан Израилин паччагь вуди ччим ктатунза ва уву Саулихьан къутармиш гъапӀунза+. 8Узу увуз яв агъайин тухум ва яв хабаз яв агъайин хпар тувунза. Узу увуз Израилин ва Ягьудайин насил тувунза. Ва гьамрар вари лапра цӀиб вуйиш, Узу увуз хъана артухъди тувидийза. 9Хъа уву РАББИЙИН гаф Дугъан уларикк писвал апӀбиинди гьаз ликрикк ккивунва? Уву хеттжви Урия туриккна гьаунва ва дугъан хпир увуз хпирди гъадагъунва. Уву думу аммунарин турихъди йивну гъакӀунва. 10Гьаддиз яв тухумдилан тур кам хьибдар, гьаз гъапиш уву Узу гьяспикк ккаундарва ва увуз хпирди хеттжви Урияйин хпир гъадагъунва».

11Гьамци кӀура РАББИЙИ: «Узу увʼин яв тухумдиан бала алапӀидиза. Яв уларикк Узу яв хпар гъадагъидиза ва жарариз тувидиза, ва думу яв хпарихъди дидкан варидиз аьгъю шлуганси даахну дахъди+. 12Уву думу ляхин жиниди гъапӀунва, хъа Узу думу ляхин вари Израилин улихь ва дидкан варидиз аьгъю шлуганси апӀидиза».

13Ва Давудди Натандиз гъапи:

– Узу РАББИЙИЗ къаршу гунагь гъапӀунза.

Натанди жаваб туву:

– Ва РАББИЙИ яв думу гунагьдилан хил алдабгъну. Уву йикӀидарву+. 14Амма, думу ляхин дапӀну, уву РАББИ асуллагь гьясппикк ккадрувал улупунва, гьаддиз увуз гъахьи бай кечмиш хьиди.

Давуддин балин аьжал

15Дидин кьяляхъ Натан чан хулаз гъушну. Давуддиз Урияйин хпири гъахи бицӀириз РАББИЙИ гъиву, ва думу иццру гъахьнийи. 16Давуд бицӀирин гьякьнаан Заануриз ккарагнийи. Паччагьди ушвар дисуйи ва йишвар чан хулаъ жилиин дахъну адауйи+. 17Дугъан тухмин гьюрматлу яшлуйир, думу жилилан за апӀуз чарйир апӀури, дугъан багахь дийигъуйи, амма думу дурарихъ хъпехъурдайи, ва дугъу дурарихъди саб жюрейинра хураг ипӀурдайи.

18Ургудпи йигъан бицӀир кечмиш гъахьну. Давуддин гъаравашариз бицӀир кечмиш хьуваликан дугъакна пуз гучӀуйи, гьаз гъапиш дурари фикир апӀуйи: «БицӀир гьеле чӀивиди имиди, ухьу Давуддихъди гафар апӀуйхьа, амма думу ухьухъ хъпехъурдайи. БицӀир кечмиш хьуваликан дугъаз фици пидихъа? Дугъу чав чаз фу-вуш апӀуз мумкин ву».

19Давуддиз чан гъаравашари кушкушар апӀурайивал гъябкънийи, ва бицӀир кечмиш хьувалин думу гъавриъ ахънийи.

– Кечмиш гъахьнийин бицӀир? – гьерху дугъу.

– Ав, – жаваб туву дурари, – кечмиш гъахьну.

20Думуган Давуд жилилан гъудужвнийи. ДижикӀну, ицци ниъ хъайи ччимар кадатну ва палтар гьюдюхну, думу РАББИЙИН Хулаз гъушу, дугъу ибадат гъапӀу. Хъасин думу чан хулаз гъафи, ва дугъан амриинди дугъаз хураг гьиву, ва дугъу хураг гъипӀу.

21Гъаравашари паччагьдихьан гьерхнийи:

– Уву мици гьаз апӀурава? БицӀир чӀивиди имиди, уву ушвар дисуйва ва ишуйва; гьамус бицӀир кечмиш духьна, хъа уву гъудужвунва ва хураг ипӀурава!

22Дугъу жаваб тувнийи:

– БицӀир чӀивиди имиди, узу ушвар дисуйза ва ишуйза. Узу фикир апӀуйза: «Шлиз аьгъя? Белки, РАББИ узухьна рягьимлу шул, ва бицӀир чӀивиди гъузур»+. 23Хъа гьамус думу кечмиш духьна, хъа узу ушвар гьаз дисурухъа? Узхьан думу кьяляхъ апӀуз шулинхъа? Узу дугъахьна гъягъиди, хъа думу узухьна кьяляхъ гъидар.

Сулейман бабкан хьувал

24Хъасин Давудди чан хпир Батшева ккаарцнийи, дугъахьна гъушнийи ва дугъахъди дахънийи. Дугъак бицӀир киршнийи, ва дугъу бицӀир гъахнийи. Давудди дугъʼин Сулейман ччвур иливнийи. РАББИЙИЗ думу ккун гъахьнийи, 25ва Дугъу пайгъамбар Натан РАББИЙИН амриинди паччагьди дугъʼин Едидия (РАББИЙИЗ кьабулди вуйир) ччвур иливуз гьаънийи.

Давудди Равва гъадабгъувал

26Гьадму вахтна Юавди аммунарин меркез Раввайиз къаршуди дяви гъабхурайи ва дурарин паччагьдин гъала айи шагьур гъадабгънийи. 27Юавди Давуддихьна гьамциб хабар хьади хабарчйир гьаънийи:

– Узу Раввайихъди дяви гъапӀунза ва дидин штун тадарук гъибисунза. 28Гьаци, имбу эскрар уч апӀин, шагьур кьялаъ апӀ ва думу бис. Дархьиш, узу думу бисурза, ва думу бисувал йиз ччвурнахъ хьибди.

29Давудди вари кьушум уч гъапӀнийи, думу Раввайиина гъушнийи, дяви дапӀну, думу гъибиснийи. 30Давудди дурарин паччагьдин кӀуллан гъизилин таж алдабгънийи, таждиъ саб талант[*] гъагъ айи ва думу багьалу гъванарихъди дабалгнайи, ва Давудди думу чан кӀулʼин улубкӀнийи. Гьацира дугъу шагьриъ зурба хюрч гъибиснийи. 31Дугъу душваъ айи агьалйир адаънийи, дурар дурхнарихъди, рукьан газйирихъди ва екӀварихъди лихуз, хъа гьацира кирпичар гьязур апӀуз мажбур гъапӀнийи. Дугъу аммунарин вари шагьрариъ гьациб ляхин гъапӀнийи. Дидхъан Давуд чан вари кьушмихъди Ерусалимдиз кьяляхъ гъафнийи.

13

Тамариз аьр тувувал

13^1Саб кьадар вахтналан Давуддин бай Амнондин Тамар кӀуру гюзел шурʼин, Давуддин бай Авессаломдин чуччʼин, юкӀв улубкьуру. 2Амнонди гьаци аьзаб зигуйики, чан дархи чи Тамар себеб вуди иццру гъахьнийи, гьаз гъапиш думу ришди имийи, ва Амнондиз дугъахъди фукӀа апӀуз даршлубси гьугъубжвуйи.

3Амнондихъ Юнадав ччвур али дуст хъайи, думу Шимайин, Давуддин чвуччвун, бай вуйи. Юнадав гизаф аьмалдар вуйи+. 4Дугъу Амнондихьан гьерхнийи:

– Уву, паччагьдин бай, йигълан-йигъаз гьаз ипни шулава? Узукна пидарнахъа?

Амнонди дугъаз гъапнийи:

– Узуз Тамар, йиз чве Авессаломдин чи, ккун духьназуз.

5– Ахникк дахъ ва уву иццурайирси улуп, – гъапнийи Юнадавди. – Увʼин улуркьуз яв адаш гъафиган, дугъаз йип: «Гъит йиз чи Тамар узухьна гъюри ва узуз фукӀа ипӀруб туври. Узуз думу рякъюри ва дугъан хилариан ипӀбан бадали, гъит дугъу хураг йиз уларикк гьязур апӀри».

6Амнон, иццурайиганси учв улупури, ахникк дахънийи. Чаин улуркьуз паччагь гъафиган, Амнонди гъапнийи:

– Гъит йиз чи Тамар узухьна гъюри ва, узхьан дугъан хилариан ипӀуз хьпан бадали, дугъу йиз уларикк кьюб лаваш гьязур апӀри.

7Давудди Тамариз гьамци пуз гъалайиз гьаънийи:

– Яв чве Амнондин хулаз гъарах ва дугъаз ипӀруб гьязур апӀин.

8Тамар чан чве Амнондин думу ахникк дахънайи хулаз гъягъюру. Тамари хямир ктӀибшуру, дугъан уларикк лавшар аркӀуру ва дурар уржуру. 9Хъасин дугъу, ягълачайиъди духну, дугъан улихь лавшар дивру, амма Амнон ипӀуз рази гъахьундайи.

– Гъит вари мушвʼан удучӀври, – кӀуру Амнонди.

Ва вари удучӀву. 10Думуган Амнонди Тамариз кӀуру:

– Яв хилариан узхьан ипӀуз хьпан бадали, хураг узухьна узу дахъру хулаз, абкъин.

Тамар, чав гьязур гъапӀу лавшар гъадагъну, дурар чан чве Амнон дахъру хулаз хьади гъюру. 11Амма дугъу дурар Амнондин улихьна, дугъу дурар итӀбан бадали, гъахиган, Амнонди думу гъидису ва гъапи:

– Чи, гъач, узухъди дахъ!

12– Ваъ, чве! – гъапи Тамари дугъаз. – Узу мажбур мапӀан. Израилиъ дициб ляхин апӀуз хай шулдар! Мициб деллувал мапӀан!+
13Хъа узу йиз аьйибнакан фу апӀиди? Уву Израилиъ гьясппикк ккадраърударикан сар хьидива аьхир. Миннат вуйиз увкан, паччагьдихъди гафар-чӀалар апӀин; узу увуз швушвди тувбаз думу къаршу хьидар[*].

14Амма думу Тамарихъ хъпехъундайи, учв гужлир вуди хьпаз лигну, дугъаз аьр тувнийи. 15Дидин кьяляхъ Амнондиз думу яманди даккун гъахьнийи. Мугагьназ ккунигантӀан гужалди даккун гъахьнийи дугъаз думу.

Амнонди дугъаз гъапи:

– Гъудужв ва гьамлин дургин йихь!

16– Ваъ! – гъапи Тамари дугъаз. – Узу дургин апӀувал – му узуз уву гьамусди гъапӀубтӀан артухъди аьхю писвал ву.

Амма Амнон дугъахъ хъпехъурадайи. 17Дугъу чаз гъуллугъ апӀурайи жигьилиз дих гъапӀу ва гъапи:

– Гьаму мушвʼан дургин апӀин ва дугъан кьяляхъди раккин хъябкь!

18Ва гъаравашди думу адау ва дугъан кьяляхъди раккин хъябкью. Тамариин думу вахтна паччагьдин жилирихь хьтру шубари алабхьру гизаф багьади дабалгнайи палат алийи. 19Тамари дерднаан чан кӀулʼин бишируг алабхьу ва чан девлетлу палат гъячӀябгъю. Дугъу кӀул хиларигъ гъибису, ва, яманди ишури, думу душвхьан дургин гъахьи. 20Чан чве Авессаломди дугъаз гъапнийи:

– Увухъди яв чве Амнон гъахьнийин? Хъа гьамус, чи, ккебехъ; думу яв чве ву. Дидин гьякьнаан дердер мизиган, узу лигидиза.

Ва Тамар чан чве Авессаломдин хулаъ, гъирагъдиан сарихъдира гаф-чӀал дарапӀди, яшамиш шули гъахьнийи.

21Гьамдикан варибдикан Давуд паччагьдиз гъеебхьиган, дугъак яманди хъял кубчӀвну, амма дугъу Амнондиз жаза тувундайи, гьаз гъапиш чан сарпи велед вуйи Амнон паччагьдиз гизаф ккундийи. 22Авессаломди Амнондиз саб гафра гъапундайи, я харжибра, я ужубра; дугъаз думу дяркънукьан ккундайи, гьаз гъапиш дугъу Авессаломдин чи Тамар аьйибнакк ккаънийи.

Авессаломди Амнон йивну йикӀуру

23Кьюд йислан, Ефраимдин багахь хьайи Баал-Хацориъ Авессаломдин чарвйир ултӀукъурайиган, Авессаломди дина паччагьдин вари баяриз теклиф гъапӀнийи. 24Авессаломди, паччагьдихьна дуфну, гъапнийи:

– Яв гъаравашдин чарвйир ултӀукъура. Паччагь ва дугъан гъуллугънаъ айидар узухъди гъидийкӀан?

25– Ваъ, йиз бай, – жаваб тувнийи паччагьди. – Увуз гъагъиди алалабхъбан бадали, учу вари гъидарча.

Дугъкан Авессаломди гизаф ккун апӀури гъахьнушра, дугъу гъягъбакк кӀул ккивундайи, амма дугъаз думу ляхин апӀуз чан разивал тувнийи. 26Думуган Авессаломди гъапнийи:

– Уву ваъ кӀураш, учухъди йиз чве Амнондиз гъюз ихтияр тув.

Паччагьди дугъхьан гьерхнийи:

– Дугъан увухъди душну гьаз ву?

27Амма Авессаломди дугъкан гизаф ккун гъапӀнийи, ва паччагьди дугъахъди Амнон ва имбу вари чан баяр деетнийи. Авессаломди паччагьдин дем[*] гьязур гъапӀнийи.

28Авессаломди чан адмийириз амур гъапӀнийи:

– Лигай, Амнон чяхирикан кефлу гъахьиган ва узу учвуз «Амнондиз йивай» гъапиган, думу йивну йикӀай. ГучӀ мапӀанай. Мициб амур учвуз туврайир узу учв даринхъа? Дирбаш ва кӀубан йихьай!

29Ва Авессаломдин адмийири Авессаломдин амур тамам гъапӀнийи – дурари Амнон йивну гъакӀнийи. Хъа паччагьдин вари баяр гъудужвнийи ва, чпин гъятрариин элеъну, гьергнийи. 30Дурар рякъюъ имиди, Давуддихьна хабар гъафнийи: «Авессаломди паччагьдин вари баяриз гъивну; дурарикан саркьан имдар».

31Паччагь гъудужвнийи, яснан лишан вуди, дугъу чаин али палтар гъячӀяргънийи ва жилиина ккадаркнийи, паччагьдин багахь дийигънайи вари гъаравашарира чпин палтар гъячӀяргънийи+.

32Амма Юнадавди, Давуддин чве Шимайин бали, гъапнийи:

– Гъит йиз агъайи, паччагьдин вари баяр йивну гъакӀну кӀури, фикир дарапӀри, анжагъ Амнон гъакӀну. Авессаломди дициб кьаст чан чи Тамариз Амнонди аьр туву йигъланмина дапӀнайи+. 33Паччагьдин вари баяр гъакӀну кӀуру хабриинди гъит йиз агъа вуйи паччагьди чан кӀвак гъалабулугъ кидрипри. Анжагъ Амнон гъакӀну. 34Авессалом гьергнийи.

Гъаравлиъ дийигънайи живан гъилигнийи, ва дугъаз тепейин ямажнакан вуйи рякъюъди ктучӀвурайи гизаф кьадар адмийир гъяркънийи. 35Юнадавди паччагьдиз гъапнийи:

– Магьа, паччагьдин баяр гъюра; вари яв гъаравашди гъапиганси якьинди гъабхьну.

36Дугъан улхуб ккудубкӀиган, паччагьдин баяр, гьарйир апӀури, ишури, учӀвнийи. Паччагь учвра, дугъан вари гъаравашарра гизаф яманди гъишнийи.

37Авессалом гьергнийи ва Гешурин паччагь Талмайихьна, Аммиуддин балихьна, гъафнийи. Хъа Давуд паччагьди йигъан-йигъан чан балихъ ишлар апӀурайи+.

38Гьергну ва Гешуриз дуфну, Авессалом душваъ шубуд йисан гъузнийи. 39Хъа паччагьдин кӀваъ Авессаломдихьна хъял имдайи, гьаз гъапиш дугъу Амнондин дерд зигури имдайи.

14

Юавди Авессалом Ерусалимдиз кьяляхъ гъювал гьязур апӀуру

14^1Юавдиз, Церуяйин бализ, паччагьдин юкӀв Авессаломдихъ либцурайиб аьгъяйи. 2Ва Юавди Текоайиз душвʼан аьяндар дишагьли хъади гъюз гьау. Дугъу думу дишагьлийиз гъапнийи:

– Уву ишурайирси улуп. Яснан палат алабхь ва увкан ицци ниъ хъайи ччимар макадатан. Уву гъакӀирихъ ишлар апӀури гизаф йигъар гьау дишагьлийиси гъайих. 3Паччагьдин багахьна гъарах ва дугъаз гьаму гафар йип. Ва Юавди дугъаз, фу гафар дупну ккундуш, улупнийи.

4Текоайиан вуйи дишагьли, паччагьдихьна учӀвиган, маш асина ккадаркну ва икрам дапӀну, дугъаз гъапнийи:

– Кюмек апӀин узуз, я паччагь!+

5Паччагьди дугъхьан гьерхнийи:

– Фу дерди вуяв?

Дугъу гъапнийи:

– Гьяйиф, узу ачӀни хпир вуза, йиз жилир кечмиш гъахьну. 6Яв гъаравашдин кьюр бай айи. Дурар чпи жара апӀуз фужкӀа алдру хутӀлиин элегнийи. Дурарикан санури тмунуриз гъивнийи ва думу йивну гъакӀнийи. 7Ва магьа яв гъаравашдиз къаршуди вари тухум удубчӀвна; дурари кӀура: «Чан чвуччвуз гъивур учухьна ча, учу думу чав йивну гъакӀи чан чвуччвун уьмрихъанди аьжалихьна тувдича, гьятта гьаци учу айи-адру сар ирсчира тӀанкь апӀурушра». Дурари узуз гъубзнайи аьхиримжи цӀюмгъял ктӀубшвиди ва йиз жилириз жилиин я ччвур, я ирсчи гъитидар.

8Паччагьди дишагьлийиз гъапнийи:

– Гъарах яв хулаз; узу яв гьякьнаан табшуругъ тувдиза.

9Амма Текоайиан вуйи дишагьлийи гъапнийи:

– Йиз агъа вуйи паччагь, гъит тахсир узʼин ва йиз хизандиин алабхъри, хъа паччагь ва дугъан тахт тахсир ктрудар ишри+.

10Паччагьди жаваб тувнийи:

– Эгер увуз шликӀа фукӀа гъапиш, думу узухьна хъади гъач, ва сарун дугъу увук кучидар.

11Дугъу гъапнийи:

– Дици вуш, гьамусдихъантина кьисасчийи ифдихъан йивну йикӀуз ихтияр тутрувбан ва йиз бай талаф дархьбан бадали, паччагьди РАББИЙИИНДИ, чан Заануриинди, ху апӀри.

– РАББИЙИИНДИ ху апӀурза, – гъапнийи паччагьди, – яв балин кӀуллан жилʼинади саб чӀаркьан алдабхъидар+.

12Думуган дишагьлийи гъапнийи:

– Йиз агъа вуйи йиз паччагьдиз гаф пуз яв гъаравашдиз ихтияр тув.

– Йип, – жаваб тувнийи дугъу.

13Дишагьлийи гъапну:

– Гьаз уву Заанурин халкьдиз къаршуди дициб кьаст дапӀнавахъа? Дици кӀури, паччагьди чав чак тахсир кипрадаринхъа? Чан утӀурккнайи бай паччагьди кьяляхъ гъапӀундар аьхир. 14Ухьу вари кечмиш шлудар вухьа; ухьу жилиинди удубзу штуз ухшар вухьа, думу уч апӀуз шулдар. Амма Заанури уьмур тадабгъурдар; аьксина, Дугъу Чав ярхла гъапӀур гьаргандиз чахьан ярхла гъапӀурди гъудрузбакан фикир апӀуру+. 15Ва магьа узу думу пуз йиз агъа вуйи паччагьдихьна гъафунза, гьаз гъапиш халкьди узуз гучӀ ккапӀну. Яв гъаравашди фикир гъапӀну: «Паччагьдихъди гафар-чӀалар апӀидиза, мумкин ву, дугъу чакан чан гъаравашдиз ккундайиб апӀур. 16Мумкин ву, паччагьди чан гъараваш узура, йиз байра Заанури учуз тувнайи ирснахъан хътатӀуз чалашмиш шулайирин хликкан азад апӀуз разивал тувур». 17Ва магьа яв гъаравашди кӀура: «Гъит йиз агъа вуйи паччагьдин гафну узуз сикинвал хури, гьаз гъапиш йиз агъа вуйи паччагь ужʼвална писвал аьгъю шлу Заанурин малайиксир ву. Гъит РАББИ, яв Заанур, увухъди ишри!»+

18Паччагьди дишагьлийиз гъапнийи:

– Узу увхьан гьерхруб узхьан жин мапӀан.

– Гъит йиз агъа вуйи паччагьди йипри, – гъапнийи дишагьлийи.

19Паччагьди гьерхнийи:

– Увухъди гьамдигъ варибдигъ гъяйир Юав даринхъа?

Дишагьлийи жаваб тувнийи:

– Яв уьмриинди ху апӀурза, йиз агъа вуйи паччагь, уву кӀуруб вари гьякь ву. Ав, яв гъараваш Юавди мици апӀуз улупунзуз ва гьаму гафар пуз яв гъараваш хъаъну. 20Яв гъараваш Юавди му ляхин гьамусяаьтнан аьгьвалат дигиш апӀбан бадали гъапӀну. Йиз агъайин аьяндарвал Заанурин Малайикдин аьяндарвалсиб ву – дугъаз жилиин арайиз гъюрайиб вари аьгъя+.

21Паччагьди Юавдиз гъапнийи:

– Ужуйи, узу думу ляхин апӀидиза. Гъарах, живан Авессалом кьяляхъ апӀин.

22Юав жилиина ккадарку, икрам ва паччагьдиз ужʼвал ккун дапӀну, дугъу гъапнийи:

– Гъи яв гъаравашдиз паччагь чахъанди вуйивал аьгъю гъабхьну, йиз агъа вуйи паччагь, гьаз гъапиш паччагьди чан гъаравашдин хаиш тамам гъапӀну.

23Юав Гешуриз гъушнийи, ва дугъу Авессалом Ерусалимдиз кьяляхъ гъапӀнийи+.

24Амма паччагьди гъапнийи:

– Гъит думу чан хулаз гъарахри; дугъаз йиз маш рябкъюз гъитуб лазим дар.

Авессалом, паччагьдин маш дярябкъди, чан хулаз гъушнийи.

Авессалом Давуддихъди албагуб

25Вари Израилиъ Авессаломси уткан, дугъʼинси гьяйран шлу жилижви адайи. КӀулин кӀукӀшилан швякьярихъна дугъак саб жюрейинра нукьсан ктайи. 26КӀулин чӀарар алдау гьарсаб ражну (дугъу чӀарар йискьубак саб ражну, чаз дурар лапра гъагъи гъахьиган, алдауйи), дугъу дурар ерцуйи, ва дурариан кьюдварж шекел[*] гъагъ гъюйи.

27Авессаломдихъ шубур бай ва сар риш гъахьнийи. Шураз Тамарю кӀуйи, думу гюзел риш вуйи+.

28Авессалом Ерусалимдиъ кьюд йисан, паччагьдин маш дярябкъри, яшамиш гъахьнийи.

29Ва магьа, паччагьдихьна думу гьаъбан бадали, Авессаломди Юавдиз дих апӀуз адмийир гьаънийи, амма Юавди дугъахьна гъюз «ваъ» гъапнийи. Думуган дугъу кьюбпи ражари адмийир гьаънийи, амма Юавди му ражнура «ваъ» гъапнийи. 30Думуган Авессаломди чан гъаравашариз гъапнийи:

– Йиз хутӀлин багахь Юавдин хутӀил рябкъюрачвуз? Дугъан душваъ мух дубзна. Гъарахай ва дидик цӀа кипай.

Ва Авессаломдин гъаравашари хутӀлик цӀа кипнийи. 31Думуган Юав гъудужвнийи ва Авессаломдин хулаз гъафнийи, ва дугъу дугъаз гъапнийи:

– Яв гъаравашари йиз хутӀлик цӀа гьаз кипну?

32Авессаломди Юавдиз гъапнийи:

– Магьа, узу увухьна гьамци пуз гьаънийза: «Паччагьдихьна, узу Гешуриан гьаз гъафнуш, гьерхуз уву гьауз гъач. Эгер узу гьамусра душваъ имийиш, узуз ужуйи хьибдийи!» Узуз паччагьдин маш рябкъюз ккундузуз, хъа эгер узук фтинкӀа тахсир каш, гъит дугъу узу аьжалин хлиз туври+.

33Юав паччагьдихьна гъушнийи ва гьаму гафар дугъахьна гъурукьнийи. Паччагьди Авессаломдиз дих гъапӀнийи, ва думу гъафнийи, жилик маш кубкӀну, паччагьдиз икрам гъапӀнийи. Паччагьди кӀуруш, Авессаломдиз мак гъапӀнийи.

15

Авессалом къаршуди удучӀвуб

15^1Дидин кьяляхъ Авессаломди чаз гьяйвнар ккитӀнайи дявдин аьраба, гьяйвнар ва, учв уьрхбан ва чан улихьди жаргъбан бадали, чан гъуллугънаъ айидарин хьуцӀур касдикан ибарат вуйи десте гьязур гъапӀнийи+. 2Думу гвачӀнин ухди гъудужвуйи ва шагьрин урнарихъна гъябгъру рякъюн гъирагъдихъ дийигъуйи. Гьарсаб ражну, фуж-вуш паччагьдихьна диванханайиз аьрз апӀрур гъягъруган, Авессаломди дугъаз чан багахьна дих апӀуйи ва гьерхуйи:

– Уву фуну шагьриан вува?

Гьадгъу жаваб тувуйи:

– Яв гъараваш израилин флану наслиан ву+.

3Ва Авессаломди дугъаз кӀуйи:

– Ав, яв аьрз гьякьлуб вуяв, амма паччагьдин багахь увухъ хъпехъуз ужур хьтар.

4Хъасин Авессаломди аьлава апӀуйи:

– Магьа узу уьлкейин диванбеги вуди тяйин гъапӀнийиш! Думуган гьарсар аьрз ясан гьюжат айирихьан узухьна гъюз хьидийи, ва узу ляхниз дугъривалиинди лигидийза.

5Ва гьарсаб ражну, фуж-вуш чахьна икрам апӀуз гъафиган, Авессаломди хил гьачӀабккуйи, думу хабаъ ауйи ва дугъаз мак апӀуйи. 6Авессаломди паччагьдихьна дугъривал абгури гъюру вари израиларихъди учв гьамци гъахуйи; гьамци думу аьмлиинди вари израиларин юкӀвариъ учӀвуйи. 7Юкьудпи йисан аьхириъ Авессаломди паччагьдиз гъапнийи:

– Узуз Хеврундиз гъягъюз ва узу РАББИЙИЗ туву аьгьт тамам апӀуз ихтияр тув. 8Яв гъараваш вуйи узу Арамдин Гешуриъ айиган, гьамциб аьгьт тувнийза: эгер РАББИЙИ узу Ерусалимдиз кьяляхъ гъапӀиш, Узу РАББИЙИЗ Хеврундиъ ибадат апӀидиза+.

9Паччагьди дугъаз гъапнийи:

– Ислягьвалиинди гъарах.

Ва думу Хеврундиз рякъюъ учӀвнийи. 10Авессаломди Израилин вари тухмариз гьамци пуз жини чархачйир гьаънийи:

– Учвуз кӀарчариан йивурайи сесер гъеерхьубси, йипай: «Авессалом Хеврундиъ паччагьди деъну».

11Ерусалимдиан Авессаломдихъди сатӀиди кьюдварж адми гъушнийи. Дурар, теклиф кӀваантӀан кьабул дапӀну, гъягъюрайи, ва дурариз думу ляхникан хабаркьан адайи. 12Гъурбнар апӀури, Авессаломди Гило шагьриан вуйи Ахитофел[*], Давуддин насигьятчи, хъади гъюз дугъан шагьур Гилойиз гьаънийи. Гьамци, пис кьастнан кьувват аьхю, хъа Авессаломдин терефкрарин кьадар артухъ шулайи.

Давуд гьергувал

13Давуддихьна чархачи гъафнийи ва дугъаз гъапнийи:

– Израиларин юкӀвар Авессаломдин терефнаъ а+.

14Давудди Ерусалимдиъ чахъди хъайи чан гъуллугънаъ айидариз варидариз гъапнийи:

– Уч йихьай! Ухьу гьергну ккунду, дархьиш ухькан сарра Авессаломдиккан къутармиш хьидар. Ухьхьан гъягъюз хьпан бадали, гьялак йихьай, дархьиш думу ухьухъ ухди хъуркьди, дугъу ухьʼин бедбахтвал алапӀиди ва шагьур турикк ккапӀиди.

15Паччагьдин гъуллугънаъ айидари дугъаз жаваб тувнийи:

– Яв гъаравашар ич агъа вуйи паччагьди йикьрар адабгъуб вари тамам апӀуз гьязурди а.

16Ва паччагь чан вари тухумдихъди, амма йицӀур ашна гъалайиз лигуз гъитну, рякъюъ учӀвнийи+. 17Паччагь рякъюъ учӀвнийи, вари халкьди думу гьаърайи, ва, саб кьадар манзилназ гъушиган, дурар дийигънийи. 18Вари дугъан адмийир паччагьдин кьяляхъди керетарихъди ва пелетарихъди[*] сатӀиди гъюрайи, хъа Гъатдихъанмина дугъахъди хъайи йирхьудварж Гъат шагьриан вуйи адми паччагьдин улихьди гъягъюрайи+.

19Паччагьди Гъатдиан вуйи Иттайиз гъапнийи:

– Яв учухъди дуфну гьаз вуяв? Кьяляхъ хъадарк ва Авессалом паччагьдихъди гъуз. Уву жара юрдариан вуйир, багъри жилилан ултӀуккнайир вува. 20Уву анжагъ накь гъафунва. Хъа гъи, узузра наана гъягъюруш аьгъдруган, узу уву учухъди мина-тина гъягъюз мажбур апӀидин? Кьяляхъ гъарах ва увухъди яв ватанагьлийирра гъадагъ. Ва гъит увухъди рягьим ва дугъривал ишри.

21Амма Иттайи паччагьдиз гъапнийи:

– РАББИЙИИНДИ ва йиз агъа вуйи паччагьдиинди ху апӀурза, йиз агъа вуйи паччагь наан гъахьиш, чӀивиди гъузрушра ясан йикӀурушра, гьадушваъ яв гъаравашра хьиди+.

22Давудди Иттайиз гъапнийи:

– Дици вуш, гъарах, улихьна гъарах.

Ва Гъатдиан вуйи Иттай чахъди хъайи чан вари адмийир ва бицӀидар хъади улихьна гъушнийи.

23Паччагьдин адмийир гъягъруган, вари уьлке гьарйир апӀури ибшуйи. Паччагьди Кьидрун дере ккадапӀнийи, ва вари халкь буш чюлин терефназди диш гъабхьнийи+.

24Гьадушвахь Цадукра, дугъахъди хъайи ва Заанурихъди Йикьрарин сундух гъабхурайи левитарра[*] хьайи. Дурари Заанурин сундух дивнийи, ва Авиатари вари халкь шагьриан удубчӀвайизкьан гъурбнар апӀурайи+.

25Паччагьди Цадукдиз гъапнийи:

– Заанурин сундух шагьриз кьяляхъ апӀин. Узуз РАББИЙИН улариъ рягьим гъибихъиш, Дугъу узу кьяляхъ апӀиди ва цӀийикӀултӀан узуз сундух ва думу айишв рякъюз гъитди. 26Хъа эгер Дугъу узуз гъапиш: «Узу увʼин рази дарза», думуган узу гьязур вуза; гъит Дугъу узкан Чаз ккуниб апӀри+. 27Паччагьди Заанурин гъуллугъчи Цадукдиз хъана гъапнийи:

– Увуз рябкъюрадарвуз? Шагьриз яв бай Ахимаацдихъди ва Авиатарин бай Юнатандихъди ислягьвалиинди кьяляхъ хъадарк. Увуна Авиатари учвухъди ичв кьюрид баярра гъадагъай+. 28Узу буш чюлиъ ниркан ктучӀврушвахь учвхьан узухьна хабрар гъяйиз ккилигидиза.

29Цадукди ва Авиатари Заанурин сундух Ерусалимдиз кьяляхъ гъапӀу, ва чибра гьадушваъ гъузу.

30Хъа Давуд Зейтундин дагъдикна, ишури, гъушну; дугъан кӀулʼин улубкӀнайи, ликар гъяцӀалди вуйи, ва думу дерднак кахънайи. Дугъахъди хъайи вари адмийирра дерднак кахънайи ва, дагъдиина за шули, ишуйи+.

31Давуддиз «Ахитофел пис кьаст дапӀнайидарин арайиъ Авессаломдихъди хъа» гъапиган, Давуд РАББИЙИЗ ккарагнийи:

– РАББИ, Ахитофелин насигьят мянасузуб апӀин+.

32Давуд дагъдин кӀакӀниина, душвʼин Заануриз ибадат апӀуйи, хъуркьиган, аркижви Хушай дугъан улихьинди удучӀвнийи; дугъан палат дячӀябгънайи ва кӀулʼин бишируг алабхьнайи. 33Давудди дугъаз гъапнийи:

– Эгер уву узухъди гъафиш, узуз гъагъишин хьидива+. 34Хъа эгер уву шагьриз кьяляхъ хътаркиш ва Авессаломдиз гъапиш: «Узу яв гъараваш хьидиза, паччагь. Мугагьназ узу яв адашдин гъараваш вуйза, хъа гьамус узу яв гъараваш хьидиза», увхьан, Ахитофелин насигьят чӀур дапӀну, узуз кюмек апӀуз хьидивухьан+. 35Увухъди душваъ Заанурин гъуллугъчйир Цадук ва Авиатар хьиди. Увуз паччагьдин гъалайиъ гъеебхьуб вари дурарикна йип. 36Дурарин кьюр бай, Цадукдин бай Ахимаац ва Авиатарин бай Юнатан, дурарихъди гьадушваъ а. Учвуз гъеебхьуб дурарикди узухьна хъадапӀай+.

37Ва Давуддин дуст Хушай Ерусалимдиз, Авессалом шагьриъ учӀврайиган, хъуркьнийи.

16

Цивайин кучӀал

16^1Давуд дагъдин кӀакӀналан цӀиб исина ктучӀвнийи, дугъаз хабарсузди Цива, Мефи-Бошетдин гъараваш, раст гъахьнийи. Дугъахь кьюд варж уьл, варж багълама кишмиш, варж багълама инжилар ва чяхир айи эрж юкламиш дапӀнайи жут дажйир хьайи+.

2Паччагьди Цивайихьан гьерху:

– Мурар фтиз вуяв?

Цивайи жаваб туву:

– Дажйир – паччагьдин хуландар элеъбан бадали; уьл ва йимишар – эскрари итӀуз, хъа чяхир – буш чюлиъ зяиф гъахьидари убхъуз+.

3Думуган паччагьди гьерху:

– Хъа яв агъа Саулин худул наан айкӀан?

Цивайи дугъаз жаваб туву:

– Думу гьамусяаьтна Ерусалимдиъ а, гьаз гъапиш дугъу гьамци фикир апӀура: «Гъи Израилин насли узуз йиз аьхю абайин паччагьлугъ кьяляхъ апӀиди»+.

4Думуган паччагьди Цивайиз гъапи:

– Муганайиз Мефи-Бошетдин вуйи мал-мутму вари гьамус явуб ву.

– Исди икрам апӀурза увуз, йиз агъа вуйи паччагь, – гъапи Цивайи. – Гъит узуз яв улариъ майилвал бихъри.

Шимейи Давуддиз агьрар апӀуру

5Давуд Бахуримдиз багахь гъахьиган, шагьриан Саулин хизандин тухумдиан вуйи адми удучӀвнийи. Дугъаз Шимей, Герайин бай, кӀуйи; думу гъягъюрайи ва агьрар апӀурайи. 6Дугъу Давуддиз ва дугъан гъуллугънаъ айидариз, Давуддихьан гагвлахъандира, арччлахъандира дугъан эскрар ва гъаравлар хьайивализ дилигди, гъванар йивуйи. 7Агьрар апӀури, Шимейи кӀуйи:

– Дург! Дург! Адмийир йивну гъакӀи кас! Алчагъ! 8Чан йишвʼин уву паччагь гъахьи Саулин тухумдиъ уву удубзу вари ифдихъанди увуз РАББИЙИ тувну. РАББИЙИ паччагьлугъ яв бай Авессаломдиз тувну. Хъа уву бедбахтвалиъ ахъунва, гьаз гъапиш уву адмийир йивну гъакӀир вува!

9Авишайи, Церуяйин бали, паччагьдиз гъапи:

– Гьаму мурдал хуйи йиз агъайиз, паччагьдиз гьаз агьрар апӀура? Узуз гъягъюз ва дугъан кӀул алдабтӀуз ихтияр тув+.

10Амма паччагьди гъапи:

– Учвкан фу апӀуза, Церуяйин баяр? Эгер дугъу агьрар апӀураш, дугъаз РАББИЙИ гъапну «Давуддиз агьрар апӀин», хъа Шимейиз шилхьан пуз шулу: «Уву мици гьаз апӀурава?»+

11Давудди Авишайиз ва чан багахь дапӀнайидариз варидиз гъапи:

– Йиз ифдикан гъахьи йиз бай йиз уьмур тадабгъуз чалашмиш шула. Дици гъабхьиган, Вениаминдин наслиан вуйирикан фу пуз шулу! Гъитай думу; гъит агьрар апӀри, гьаз гъапиш РАББИЙИ дугъаз гьаци гъапну. 12Белки, РАББИЙИЗ йиз дерд рябкъюр, ва узуз гъи ерхьурайи агьрарианди узуз ужʼвал тувур.

13Ва чан адмийирра хъади Давуд цӀийикӀултӀан рякъюъ учӀвнийи, хъа Шимей, дугъаз агьрар апӀури ва гъванар, бишируг йивури, дагъдин дугъаз гъаншар ямаждикди гъягъюрайи.

14Паччагь ва дугъахъди хъайи чан вари адмийир Ярдандихъна бизар духьну хъуркьнийи ва душвахь рягьятвал йивуз дийигънийи.

Авессалом Ерусалимдиъ

15Хъа гьадму вахтна Авессалом ва вари израилар Ерусалимдиъ учӀвнийи, ва Ахитофелра дурарихъди хъайи. 16Аркижви Хушай, Давуддин дуст, Авессаломдихьна гъафиган, дугъу паччагьдиз гъапи:

– Яшамиш ишри паччагь! Яшамиш ишри паччагь!+

17Авессаломди Хушайихьан гьерху:

– Яв дустраз яв вафалувал магьа гьамциб вуйин? Уву дугъахъди гьаз гъушундарва?

18Хушайи Авессаломдиз гъапи:

– Ваъ, фуж РАББИЙИ, гьаму халкьди ва вари израилари ктагънуш, узу гьадгъван терефнаъ аза ва гьадгъвахъди гъуздиза.

19Хъа узу шлиз гъуллугъ апӀиди? Дугъан бализ даринхъа? Яв адашдиз узу гъуллугъ гъапӀганси, дюм-дюзди гьаци увузра гъуллугъ апӀидиза.

20Авессаломди Ахитофелиз гъапну:

– Учуз насигьят тув. Фу апӀуча?

21Ахитофели жаваб тувну:

– Гъалайиз лигуз дугъу гъитнайи яв адашдин ашнийирихъди дахъ. Думуган уву яв адашдиз дяркънукьан даккнир хьувал вари Израилиз ебхьиди, ва яв терефнаъ айидарин варидин хилар мюгькам хьиди+.

22Авессаломдиз гъалайин гъваин чадур дивнийи, ва думу чан адашдин ашнийирихъди вари Израилин уларикк гъаахнийи[*]+.

23Думу йигъари Ахитофели туву насигьят Заанурихьан гъафи гафнак гьисаб апӀуйи. Ахитофелин фунубра насигьят Давуддизра, Авессаломдизра гьациб вуйи.

17

Ахитофелин ва Хушайин насигьятар

17^1Ахитофели Авессаломдиз гъапи:

– Узуз йицӀикьюд агъзур кас гъядягъюз ва ахъли Давуддихъ хъергуз гъягъюз ихтияр тув. 2Думу бизар ва зяиф духьну имиди, узу дугъʼин алархьидиза. Узу дугъак зегьле гъабхру гучӀʼвал кипдиза, ва думуган дугъахъ хъайи вари адмийир гьергиди. Узу сар паччагь йикӀидиза 3ва вари халкь увухьна кьяляхъ хъади гъидиза. Увуз анжагъ сар адмийин уьмур гъадабгъуз ккундувуз, хъа вари эскрар сагъ-саламатди гъитуз ккундувуз.

4Гьаму кьаст Авессаломдиз ва Израилин вари гьюрматлу яшлуйириз кьабул гъабхьи. 5Амма Авессаломди гъапи:

– Аркижви Хушайизра дих апӀинай, дугъу фу кӀуруш, ухьу хъпехъбан бадали+.

6Чахьна Хушай гъафиган, Авессаломди гъапи:

– Ахитофели гьаму насигьят тувну. Дугъу кӀурубси апӀуча? Эгер ваъ кӀуруш, учуз яв фикир ашкар апӀин.

7Хушайи Авессаломдиз жаваб туву:

– Гьаму ражари Ахитофели туву насигьят ужуб дар. 8Увуз яв адаш ва дугъан адмийир аьгъявузки; дурар кьудратлу эскрар, чан чиркквар тадагъу швеъси, дебккуз даршлу хъял кайидар ву. Дидланна савайи, яв адаш тажруба айи эскер ву; дугъу кьушмихъди йишв адапӀидар+. 9ГьамустӀан думу фициб-вуш хьараъ ясана жара йишваъ жин гъахьну. Эгер яв бязи эскрар сабпи дявдиъ гъакӀиш, дидкан гъеебхьу гьарсари пиди: «Авессаломдихъди гъушдар талаф гъахьну». 10Ва думуган гьятта варитӀан кӀубан, чан юкӀв асландин кӀваз ухшар вуйи эскерра, гучӀ хьувалиан асуллагь зяиф хьиди, гьаз гъапиш вари Израилиз яв адаш кьудратлу эскер, хъа дугъахъди хъайидар кьягьялар вуйиваликан аьгъя.

11Гьаддиз узу увуз гьамциб насигьят тувраза: гъит Дандихъан Беэр-Шевайихъна[*] вари Израил, гьюлин гъирагъдихъ гъумкьан гизаф вуйиб, увухьна уч ибшри, ва уву хусусиди думу женгназ хъади гъягъидива. 12Думуган ухьу Давуддиин, думу наан ади гъахьишра, алархьидихьа, дугъʼина жилиина цӀабул абхъруганси алжагъидихьа, я думу учв, я дугъан инсанарикан сарра чӀивиди гъузидар 13Эгер думу шагьриъ учӀвиш, думу шагьрихьна вари Израили тӀурнар хиди, ва ухьу думу гъяризди хъючӀюбхидихьа, дидкан саб бицӀи гъванкьан гъудрубзайизкьан.

14Авессаломди ва вари израилари гъапи:

– Аркижви Хушайин насигьят Ахитофелин насигьяттӀан ужуб ву.

Авессаломдиин бала алапӀбан бадали, гьамци РАББИЙИ Ахитофелин ужуб насигьят кьабул дархьуз амур гъапӀнийи+.

Хушайи Давуддиз улихь ккимиди хабар тувру

15Хушайи Заанурин гъуллугъчйир Цадукдиз ва Авиатариз гъапи:

– Ахитофели Авессаломдиз ва Израилин гьюрматлу яшлуйириз гьамци ва гьамци апӀуз насигьят тувну, хъа узу гьамци ва гьамци апӀуз насигьят тувунза. 16Ва гьаци, кьан дарапӀди Давуддиз хабар дебккуз гьаай: «Буш чюлиъ ниркан ктучӀврушвахь йишв маадапӀан; фу дапӀнура, кудучӀв, дархьиш паччагь ва дугъахъди хъайи вари адмийир тӀанкь апӀиди».

17Юнатан ва Ахимаац Рогел булагъдихь хьади гъахьнийи. Гъараваш дишагьлийи, душну, дурариз хабар дебккну ккундийи, хъа дурар Давуд паччагьдиз хабар дебккуз душну ккундийи, гьаз гъапиш дурар шагьриз гъювал хатӀалу вуйи+. 18Амма фуж-вуш живандиз дурар гъяркъну ва дидкан Авессаломдихьна гъурубкьну. Гьаддиз дурар кьюридра чкиди гъушу ва Бахуримдиъ сар касдин хуларихъна гъафи. Дугъан гьяятдиъ гъуйи айи, ва дурар гьаддиъ учӀву. 19Бахуримдиъ айи сар касдин хпири гъуйдин зиин чарч илипу ва дидʼин удар гьарабгъу. Саризра дидкан фукӀа аьгъдайи. 20Думу дишагьлийин хулариз Авессаломдин адмийир гъафиган, дурари гьерху:

– Наан а Ахимаац ва Юнатан?

Дишагьлийи дурариз жаваб туву:

– Дурар ниркан ктучӀвну.

Думу адмийири дурар гъагнийи, амма фужкӀа гъидихъундайи ва Ерусалимдиз кьяляхъ хътаркнийи. 21Хъасин дурар гъягъбахъан думу кьюр гъуйдиан удучӀву ва Давуд паччагьдиз хабар дебккуз гъушу. Дурари дугъаз гъапи:

– Кьан дарапӀди рякъюъ учӀв ва ниркан кудучӀв; Ахитофели увуз къаршуди гьамци ва гьамци насигьят тувну.

22Давуд чахъди хъайи вари адмийирихъди рякъюъ учӀву ва Ярдандикан ктучӀву. Ахсрар ккивайиз Ярдандикан ктручӀву сар касра гъузундайи.

23Чан насигьят тамам дарапӀуб гъябкъиган, Ахитофели чан даждиин хъюрар иливу ва чан шагьриз хулаз гъушу. Дугъу чан мал-мутмуйин гьякьнаан табшуругъ туву ва чав учв ккерху. Гьаци думу кечмиш гъахьнийи ва чан адашдин гюмбетдиъ кивнийи+.

24Давуд Маханаимдиз гъафнийи, хъа Авессалом вари израиларихъди Ярдандикан ктучӀвнийи. 25Юавдин ерина кьушмин зиин Авессаломди Амаса дерккнийи. Амаса израил Етерайин бай вуйи. Етерайин хпир Авигал Нахашдин риш, Церуяйин чи ва Юавдин дада вуйи+.

26Израилари ва Авессаломди Галааддин жилиин бина гъивнийи.

27Давуд Маханаимдиз гъафиган, аммунарин Раввайиан вуйи Нахашдин бай Шовийи, Ло-Девариан вуйи Аммиилин бай Махири, Роглимдиан вуйи Галаад вилаятдиан вуйи Барзиллайи ахнар-леъфар, гъабар ва ругдин чӀакьар гъахнийи+. 28Хъана дурари Давуддиз ва дугъан адмийириз хураг вуди дяхин ва мух, хю ва кьуяр (гъубцу тахил), харар ва мержемег харар, 29йиччв ва шур, марччар ва хюндин никкдикан гъапӀу нис гъахну, гьаз гъапиш дурари гъапнийи:

– Буш чюлиъ адмийириз гаш гъабхьну, дурар бизар гъахьну ва дурариз шид убхъуз ккунду+.

18

Давуд дявдиз гьязур хьувал

18^1Давудди чахъди хъайи адмийирилан ул илбицнийи ва дурариина агъзур эскриз ва варж эскриз амур апӀрудар тяйин гъапӀнийи.

2Давудди кьушмар гьаънийи – шубубдикан саб пай Юав кӀулиъ ади, шубубдикан саб пай Церуяйин бай, Юавдин чве Авишай кӀулиъ ади, ва шубубдикан саб пай Гъатдиан вуйи Иттай кӀулиъ ади. Паччагьди эскрариз гъапнийи:

– Узура учвухъди сатӀиди дявдиз гъягъидиза+.

3Хъа адмийири гъапнийи:

– Мягъян; эгер учу гьергуз мажбур гъахьиш, дурари фикир тувидар. Эгер учкан гьятта гьацӀар гъийихишра, дурари фикир тувидар; хъа уву учкан йицӀуд агъзурин ккайир вува. Гьаци вуйиган, уву учуз шагьриан кюмек дапӀну ужуйи ву.

4Паччагьди жаваб тувнийи:

– Учвуз фици ужуйи рябкъюраш, гьаци апӀидиза.

Ва паччагь урнарихъ вари кьушум, варж-варж ва агъзур-агъзур кас айи дестйир, удубчӀвайиз дийигънийи.

5Паччагьди Юавдиз, Авишайиз ва Иттайиз амур гъапӀнийи:

– Йиз хатирназ йиз бай Авессаломдиз хатӀа хьуз мигъитанай.

Авессаломдин гьякьнаан паччагьди женгнан аьхюдарикан гьарсариз фици амур апӀуйиш, вари эскрариз гъеебхьнийи.

Авессалом талаф хьувал

6Кьушум, израиларихъди дяви апӀбан бадали, хутӀлиз удубчӀвнийи, ва дяви Ефраимдин ярквраъ гъабхьнийи. 7Душваъ Давуддин адмийири израиларин кьушум дагъитмиш гъапӀнийи, ва думу йигъан талаф гъахьидарин кьадар аьхюб гъабхьнийи – къад агъзур адми. 8Дяви вари аьтрафариъ гъябгъюрайи, ва думу йигъан туритӀан ярквру гизаф уьмрар талаф гъапӀнийи.

9Авессаломдиз Давуддин адмийирихъди гюрюшмиш хьуб алабхънийи. Думу чан гъятириин алийи, ва, гъятир аьхю мяхъюн гьарккантина жабгъурайиган, Авессаломдин кӀул дидин гъалин кюлеригъ гъябснийи. Думу учв гьавайиъ ккерхну гъузнийи, хъа думу алди гъабхьи гъятир душвхьан тинара гъажабгънийи. 10Давуддин адмийирикан сариз думу ляхин гъябкъиган, дугъу Юавдиз хабар дебкку:

– Узуз гьамусди мяхъюн гьарин гъалин кюлерик керхнайи Авессалом гъяркъюнзуз.

11Чаз дидкан хабар туву касдиз Юавди гъапи:

– Фу! Увуз думу гъяркъюнвуз? Уву гьадушвахь думу гьаз йивну гъакӀундарва? Узу шадвалиинди увуз арснан йицӀуб шекел[*] ва эскрин чӀул пешкеш апӀидийза.

12Хъа думу касди жаваб туву:

– Йиз хиларизди гьятта агъзур шекел[*] ивнийишра, узу паччагьдин балʼина хил за апӀидайза. Паччагьди увуз, Авишайиз ва Иттайиз «Йиз хатирназ йиз бай Авессаломдиз хатӀа хьуз мигъитанай» кӀури амур гъапӀган, учуз гъеебхьунчуз.

13Тмуну терефнаан, узу думу алчагъвалиинди йивну гъакӀнийиш, паччагьдихьан фукӀа жин апӀуз хьибдайи, хъа уву гъирагъдиъ гъузидийва.

14Юавди гъапи:

– Увухъди вахт адапӀуб лазим дарзуз.

Дугъу хлиз шубуб жида гъадагъу ва дурарикан саб Авессаломдин кӀваъ, думу гьеле чӀивиди, мяхъюн гьарикк ккерхну имиди, убччвну. 15Юавдин яракь хьади гъюрудар вуйи йицӀур касди Авессалом кьялаъ ау, дугъаз гъиву ва думу гъакӀи.

16Хъасин Юавди кӀарчнаан сесер гъапӀу ва дугъан эскрари израиларихъ хъергувал дебкку, гьаз гъапиш Юавди чан кьушум дебкку. 17Дурари Авессалом гъадагъу, думу ярквраъ аьхю ичӀазди гатӀархьу ва дугъʼин гъванарин зурба чӀвеъ гъапӀу. Гьадму вахтна вари израилар чпин хулариз гьергу.

18Гьеле учв чӀивиди имиди Авессаломди чаз гюмбетдин гъван гъадабгънийи ва думу Паччгьарин дерейиъ чаз дивнийи, гьаз гъапиш дугъу фикир апӀуйи: «Йиз ччвур ирснаъ уьбхюз узухъ бай хътарзухъ». Дугъу гъвандиз чан ччвур тувнийи, ва гъира[*] дидиз «Авессаломдин гюмбет» кӀуру+.

Давуддиз Авессаломдин аьжликан хабар хуру

19Ахимаацди, Цадукдин бали, гъапи:

– Узуз паччагьдихьна жаргъуз ва РАББИЙИ думу чан душмнарин хилккан азад апӀбакан паччагьдиз хабар тувуз ихтияр тув.

20– Гъи хабар уву тувидарва, – гъапи Юавди. – Увхьан жара ражну хабрар тувуз хьибдивухьан, хъа гъи думу ляхин мапӀан, гьаз гъапиш паччагьдин бай дукӀна.

21Юавди чан гъараваш кушʼжвуваз гъапи:

– Гъарах, увуз гъябкъюбдикан паччагьдиз кидибт.

Кушʼжвуву Юавдиз икрам гъапӀу, ва думу гъажаргъу. 22Цадукдин бай Ахимаацди хъана Юавдиз гъапи:

– Чан шлуб ибшри, узуз кушʼжвуван кьяляхъди жаргъуз ихтияр тув.

Амма Юавди жаваб туву:

– Йиз бай, увуз гъягъюз гьаз ккундувуз? Мициб хабрихъ пешкеш гъадабгъидарва.

23Дугъу гъапи:

– Чан шлуб ибшри, узуз жаргъуз ккундузуз.

Ва Юавди гъапи:

– Жаргъ!

Ахимаац Ярдан дерейин рякъюъди гъажаргънийи, ва дугъу кушʼжви хътипнийи. 24Думу вахтна Давуд шагьрин чӀатан ва айтӀан урнарин арайиъ деънайи, гъаравул урнариин цалихъинди али гъваина удучӀвнийи. Улар за гъапӀган, дугъаз ялгъузди жаргъурайи адми гъяркънийи. 25Гъаравли паччагьдиз дих гъапӀнийи ва дугъаз дидкан хабар дебккнийи. Паччагьди гъапи:

– Эгер думу сар вуш, дугъак хабар кади дубхьну ккунду.

Адми багахь, багахь шулайи. 26Хъасин гъаравлиз жагъурайи жара адмира гъяркънийи, ва дугъу гъаравашдиз чӀигъ гъапӀнийи:

– Магьа, сарсана адми жаргъура!

Паччагьди гъапи:

– Дугъура хабар хуради дубхьну ккунду.

27Гъаравли гъапнийи:

– Узуз гьибгъразузки, сарпир Ахимаацси, Цадукдин байси, жаргъура.

– Думу ужур адми ву, – гъапи паччагьди. – Думу ужуб хабар хьади гъюра+.

28Ва Ахимаацди, багахь гъахьиган, паччагьдиз чӀигъ гъапӀу:

– Вари ужуйи ву!

Дугъу паччагьдиз жилиинакьан икрам гъапӀнийи ва гъапнийи:

– Шюкюр ибшри РАББИЙИЗ, яв Заануриз! Йиз агъайиина, паччагьдиина чпин хилар за гъапӀу адмийир Дугъу увуз тувну.

29Паччагьди гьерху:

– Йиз бай Авессалом хатӀасузвалиъ айин?

Ахимаацди жаваб туву:

– Паччагьдин гъараваш Юав узу, яв гъараваш, хабар хьади гьауз гьязур шулайиган, душваъ аьхю гъалабулугъ гъябкъюнзуз, амма думу гьаз вуйиш, узуз аьгъдарзуз.

30Паччагьди гъапи:

– Гъирагъдихь дийигъ ва мушвахь ккилиг.

Думу гъирагъдиз гьудучӀву ва гьадушвахь дийигъу.

31Кушʼжви гъафи ва гъапи:

– Йиз агъа вуйи паччагь! Хъебехъ ужуб хабрихъ! РАББИЙИ гъи уву увуз къаршуди удучӀвдарихьан варидихьан азад гъапӀну.

32Паччагьди кушʼжвувхьан гьерху:

– Йиз бай Авессалом хатӀасузвалиъ айин?

Кушʼжвуву жаваб туву:

– Йиз агъа вуйи паччагьдин душмнариз ва увуз къаршуди удучӀвдариз варидиз гьадму живандиз гъабхьиб ибшри+.

33Паччагь гъаркӀ гъахьнийи. Думу урнариин али хулаз гъушу ва гъишу. Гъягъруган, дугъу кӀуйи:

– Агь, йиз бай Авессалом! Йиз бай, йиз бай Авессалом! Узхьан яв ерина йикӀуз шуйиш, агь, Авессалом, йиз бай, йиз бай!

19

Юавди Давуддиз тягьна йивуру

19^1Юавдиз гъапнийи:

– Паччагь Авессаломдихъ ишура ва дугъахъ дерд зигура.

2Ва вари кьушмиз думу йигъандин гъалибвал ясназ илтӀибкӀнийи, гьаз гъапиш думу йигъан эскрариз, фици «Паччагьди чан балихъ дерд зигура» кӀуруш, ебхьуйи. 3Эскрар шагьриз жиниди, дявдин вахтна гьергну, аьйибнакк ккахъур гъюруганси, гъюйи.

4Паччагьди маш элебкнийи ва ягъалди гьарйир апӀуйи:

– Агь, йиз бай Авессалом! Агь, Авессалом, йиз бай, йиз бай!

5Юавди, паччагьдихьна хулаз учӀвну, гъапнийи:

– Яв уьмур, яв баярин ва шубарин уьмрар, яв хпарин ва ашнийирин уьмрар гьамусяаьт къутармиш гъапӀу яв вари адмийир гъи уву асккан гъапӀунва. 6Увуз уву дяркънукьан дарккнидар ккундувуз ва уву ккунидар дяркънукьан ккундарвуз. Гъи уву кьушмин аьхюдар ва дурарин адмийир увуз фукӀа дарудар вуйивал ачухъди улупунва. Узу гъавриъ аза, эгер гъи Авессалом чӀивиди, хъа учу вари дукӀнади айиш, уву рази хьидийва. 7УдучӀвгьа, яв адмийирик рюгь капӀ. РАББИЙИИНДИ ху апӀурза, эгер уву удудучӀвиш, йишв улубкьайиз увухъди сар адмира гъузидар. Думу ляхин увуз яв живан вахтнахъанмина гьамусдиз улуркьу вари балйиртӀан чӀуруб хьибди.

8Паччагь гъудужву ва урнарихъ деу. Эскрариз «Паччагь урнарихъ деъна» гъапиган, дурар вари дугъахьна гъафнийи.

Давуд Ерусалимдиз кьяляхъ хътаркуру

Гьадму вахтна израилар чпин хулариз гъажаргънийи+. 9Израилин вари тухмарин адмийири, сари сарихъди гьюжат апӀури, кӀуйи:

– Паччагьди ухьу ихь душмнарин хилариккан азад гъапӀну; лап гьаци ву, дугъу ухьу филистимарин хилариккан азад гъапӀну. Хъа гьамус думу Авессаломдин кӀуллан уьлкейиан гьергну;+
10хъа ухьу ухьʼин идара апӀуз ччим ктату Авессалом дявдиъ гъакӀну. Паччагь кьяляхъ апӀбан бадали, учву сарира дидкан гьаз кӀурдарчвахъа?

11Давуд паччагьди Заанурин гъуллугъчйир Цадукдихьна ва Авиатарихьна гьамци пуз гьау:

– Ягьудайин гьюрматлу яшлуйирихьан гьерхай: «Паччагь хулаз кьяляхъ апӀбан ляхниъ учву гьаз ккебехъну дугъужвначва? Вари Израилиъ кӀурайиб паччагьдихьнара, дугъан тухумдихьнара гъурубкьну аьхир+. 12Учву йиз чвйир, йиз ифина йикк вучва. Гьаци, паччагь кьяляхъ апӀбаъ учву гьаз аьхиримжидар вучва?» 13Хъа Амасайиз йипай: «Уву йиз ифи ва жан дарнахъа? Гъит Заанури узуз ижмиди жаза туври, гьамус ва гьамусдихъантина Юавдин ерина уву йиз кьушмин аьхюр дархьиш»+.

14Дугъу вари ягьударин юкӀвар сар адмийинси чаз багахь гъапӀу. Дурари паччагьдиз пуз гьау:

– Уву чав гъач ва яв вари адмийирра гъюри.

15Ва паччагь кьяляхъ хътаркнийи ва Ярдандихъна гъафнийи. Хъа ягьудар Гилгализ, паччагь къаршуламиш ва думу Ярдан ниркан ктагъбан бадали, гъафнийи.

Давуддин рягьим

16Бахурим шагьрин агьали, Вениаминдин наслиан вуйи Герайин бай Шимей ягьударихъди сатӀиди Давуд паччагьдин гъаншаризди удучӀвнийи+. 17Дурарихъди агъзур кас вениаминар, хъа гьацира Цива, Саулин тухумдин гъараваш, йицӀихьур дугъан бай ва къар гъараваш хъайи. Дурар паччагь хъайи Ярдан нирихъна гьялакди рякъюъ учӀву+. 18Паччагьдин тухум ктагъбан ва дугъаз ккуниб вари тамам апӀбан бадали, дурар ниркан ктучӀву. Шимей, Герайин бай, ниркан ктучӀвиган, думу паччагьдин улихь кьамкьариинди деу 19ва дугъу дугъаз гъапи:

– Гъит йиз агъайи узук йиз тахсир кидрипри. Йиз агъа вуйи паччагь Ерусалимдиан удучӀву йигъан яв гъаравашди фици писвал гъапӀнуш, кӀваин мапӀан. Гъит паччагьди думу кӀваин гъидрибтри+. 20Яв гъаравашдиз чав гунагь гъапӀувал аьгъя аьхир, амма гъи узу Юсуфдин насликан сарпир вуди йиз агъа вуйи паччагь къаршуламиш апӀуз дуфназа.

21Авишайи, Церуяйин бали, гъапнийи:

– Дидиз лигну Шимей аьжлин хлиз тувну ккундаринхъа? Дугъу РАББИЙИ ччим кадатнайириз агьрар гъапӀнийи+.

22Давудди жаваб тувнийи:

– Учвкан фу апӀуза, Церуяйин баяр? Гъи учву узуз аькси вуйидар гьаз вучва? Гъи узуз узу Израилин паччагь вуйивал ижмиди аьгъязуз, ва гьаддиз сарира саркьан Израилиъ аьжалин хлиз тувидар!+

23Паччагьди Шимейиз гъапнийи:

– Уву йикӀидарва!

Ва паччагьди дугъаз ху гъапӀнийи+.

24Мефи-Бошетра, Саулин хтул, паччагьдиз гъаншарди удучӀвнийи. Паччагь гъушу йигъхъанмина думу сагъ-саламатди кьяляхъ гъафи йигъазкьан Мефи-Бошетди ликар гъижикӀундайи, сумплар кутӀукъундайи ва чан палат гъубччундайи+. 25Паччагь къаршуламиш апӀуз думу Ерусалимдиан гъафиган, паччагьди дугъхьан гьерху:

– Уву узухъди гьаз гъафундайва, Мефи-Бошет?

26Дугъу жаваб туву:

– Йиз агъа вуйи паччагь, яв гъараваш ликур вуйивализ лигну, узу гъапнийза: «Йиз даждиин хъюрар иливидиза ва паччагьдихъди рякъюъ учӀвуз дидʼинди гъягъидиза». Хъа Цивайи, йиз гъаравашди, узу масу тувну. 27Дугъу гьацира яв гъаравашдилан йиз агъа вуйи паччагьдин улихь футнйир гъапӀну. Йиз агъа вуйи паччагь, Заанурин малайикдиси, увуз фици ккундуш, гьаци апӀин+. 28Йиз абайин вари наслар йиз агъа вуйи паччагьдихьан аьжализтӀан фукӀайизра лайикьлу гъахьундар, хъа уву яв гъаравашдиз яв суфрайихъ деърударин арайиъ йишв тувунва. Паччагьдикан хъана фукӀа ккун апӀуз узуз фу ихтияр ахъа+?

29Паччагьди дугъаз гъапи:

– Мушвхъантина улхуб гьаз ву? Узу увуз ва Цивайиз хутӀлар пай апӀуз амур апӀураза.

30Мефи-Бошетди паччагьдиз гъапи:

– Гъит дугъу вари чаз бисри, йиз агъа вуйи паччагь хулаз сагъ-саламатди гъафихъантина узуз фукӀара ккунди имдарзуз.

Давудди Барзиллайиз баркаллагь кӀуру

31Ярдандикан паччагьдихъди ктучӀвуз ва душв-хьан думу рякъюъ ауз Роглимдиан гьацира Галаадиан Барзиллайра гъафнийи.

32Барзиллай лапра кьабир вуйи, дугъан миржцӀур йис дубхьнайи. Паччагь Маханаимдиъ айиган, дугъу думу тямин апӀуйи, гьаз гъапиш думу гизаф девлетлур вуйи+. 33Паччагьди Барзиллайиз гъапи:

– Узухъди ниркан кудучӀв ва узухь Ерусалимдиъ яшамиш йихь, хъа узу уву тямин апӀидиза.

34Хъа Барзиллайи паччагьдиз жаваб туву:

– Паччагьдихъди Ерусалимдиз гъягъбан бадали, узуз яшамиш хьуз швнуд йис ими? 35Гьамус йиз миржицӀур йис вуйиз. Хуш вуйиб хуш дарубдихьан узхьан жара апӀуз шулинхъа? Яв гъаравашдихьан чав ипӀрубдин ва убхърубдин дад гьисс апӀуз шулинхъа? Мяълийир апӀру баярин ва шубарин сесер узхьан сарун жара апӀуз шулинхъа? Йиз агъа вуйи паччагьдиз гъагъ хьувал яв гъаравашдин гьаз ву+? 36Яв гъаравашдихьан паччагьдихъди Ярдандиканра гужназ ктучӀвуз шул, хъа узуз мициб ужʼвал пешкеш дапӀну паччагьдин гьаз ву? 37Узхьан йиз шагьриъ, йиз адашдин ва дадайин накьвдин багахь кечмиш хьпан бадали, яв гъаравашдиз кьяляхъ хътаркуз ихтияр тув. Хъа магьа яв гъараваш Кимгам. Гъит думу йиз агъа вуйи паччагьдихъди ниркан кудучӀври. Дугъаз вари увуз ккуниб апӀин+.

38Паччагьди гъапи:

– Кимгам узухъди ниркан кудучӀвиди, ва узу увуз апӀуз ккуниб вари дугъаз апӀидиза. Хъа увуз, уву фу ккун гъапӀишра, вари апӀидиза.

39Ва вари халкь Ярдандикан кудубчӀвнийи, хъасин паччагьра кудучӀвнийи. Паччагьди Барзиллайиз мак гъапӀу, дугъаз ужʼвал ккун гъапӀу, ва Барзиллай хулаз хътарку.

40Паччагь Гилгализ кудучӀвиган, Кимгам дугъахъди сатӀиди кудучӀву. Ягьудайин вари эскрар ва Израилин гьацӀ эскрар дурарихъди гъушнийи.

Ягьударихъди израиларин гьюжат

41ЦӀиб вахтналан вари израилар паччагьдихьна гъафнийи ва дугъаз гъапнийи:

– Гьаз ич чвйир ягьудари паччагь чпин ликрихъ хъитӀну? Гьаз дурари паччагь, дугъан тухум, дугъан вари адмийир хъади, Ярдан ниркан ктаъну?

42Вари ягьудари израилариз жаваб тувуйи:

– Думу ляхин учу, паччагь ич ифдиинди багахьлу вуди хьпаз лигну, гъапӀунча. Дидин кӀуллан учвук гьаз хъял кубчӀвурчвук? Учу паччагьдин тадарукарикан фукӀа гъипӀнинхъа? Учу дугъхьан пешкешар гъадагънийин?

43Израилари ягьудариз жаваб тувуйи:

– Давуд паччагьдик ичра йицӀуб наслин пай кайич, гьаддиз Давуддиина учвузтӀан артухъ ихтиярар ачуз. Гьаз учву учу саймиш апӀурдарчва? Паччагь кьяляхъ хуваликан учу садпидариди пуз хъюгъюндайин?

Амма ягьудари израиларитӀан артухъди ижмиди жавабар тувуйи.

20

Шева аьксиди удучӀвуб

20^1Душвахьна Вениаминдин наслиан сар алчагъ Шева, Бихрийин бай, адахъну. Дугъу кӀарчнаан сесер гъапӀу ва гьарай ипу:

– Давуддик ктарихь пай, ихьур дар Ессейин бай!

Яв чадрариккна гъарабх, Израил!+

2Вари израилар, Бихрийин бай Шевайихъди гъягъбан бадали, Давуддихьан гьудучӀву. Амма ягьудар чпин паччагьдиз вафалуди гъузу ва дугъахъди Ярдандихъан Ерусалимдиз гъушу. 3Давуд Ерусалимдиъ айи чан гъалайиз кьяляхъ гъафиган, дугъу чав гъалайиз хъайивал апӀуз гъиту йицӀур ашна хулаъ итнийи ва дурарихъ гъаравул хъитнийи. Дугъу дурар вари лазим вуйибдихъди тямин апӀуйи, амма сарун дурарихъди дахъундайи. Дурар, чиб кечмиш хьайизкьан, ачӀни хпарси яшамиш шули, гъаравликк гъахьнийи+.

4Паччагьди Амасайиз гъапнийи:

– Шубуд йигъандин арайиъ узухьна ягьудар уч апӀин ва увура гьамушвахь йихь+.

5Амма Амасайи, ягьудариз дих апӀуз гъушиган, чаз паччагьди тяйин дапӀнайибтӀан кьан гъапӀнийи. 6Давудди Авишайиз гъапнийи:

– Гьамус Шевайи, Бихрийин бали, ухьуз АвессаломдитӀан артухъ зарар тувиди. Яв агъайин адмийир гъадагъ ва дугъахъ хъерг, дархьиш думу мюгькам дапӀнайи шагьрарикан сабдиъ ухьхьан жин хьиди.

7Юавдин адмийирра керетарихъди ва пелетарихъди[*] ва вари кьудратлу эскрарихъди сатӀиди Авишайин аьхюваликкди Ерусалимдиан, Шевайихъ, Бихрийин балихъ, хъергбан бадали, удучӀвнийи+.

8Дурар Гивондиъ айи аьхю гъарзухъна хъуркьиган, Амаса дурариз гъаншарди удучӀвнийи. Юавдиин эскрин палат алийи, юкьвнаан халариъ айи тур ккибтӀнайи чӀул идибтӀнайи. Думу улихьна гьудучӀвиган, тур халариан адабхънийи.

9Юавди Амасайиз гъапи:

– Сагъди даривахъа уву, йиз чве?

Юавди Амасайин мужри, дугъаз мак апӀбан бадали, арчул хлихъди гъибису.

10Амасайи Юавдин хлиъ айи турихьан ихтият гъапӀундайи, хъа Юавди тур дугъан фуниъ гьаци убчӀвуки, рудрар-фунар жилиинди адахьу, ва думу гъакӀи. Дугъу кьюбпи ражну йивуб лазим гъабхьундайи. Юавна дугъан чве Авишай Шевайихъ, Бихрийин балихъ, хъергнийи+. 11Юавдин адмийирикан сар Амасайиин дийигъу, ва дугъу гъапи:

– Гъит Юавдиз вафалу вуйир ва Давуддихъанди вуйир гьарсар Юавдихъди гъарахри!

12Амаса ифдин дагриъ рякъюн кьялаъ дахънайи, ва думу касдиз вари эскрар дийигърувал рябкъюрайи. Амасайин багхьан гъягърудар вари дийигърувалин гъавриъ ахъну, дугъу думу рякъʼан хутӀлизди хъчӀюрхну ва дугъʼин палат илипну. 13Амаса рякъʼан хъчӀюрхбан кьяляхъ, вари халкь Юавдихъди Шевайихъ, Бихрийин балихъ, хъергуз гъубшу.

14Хъа Шева Авел-Бет-Маахийихъна Израилин вари тухмарилан илдицу, ва вари беритар дугъахьна уч гъахьи ва дугъахъди шагьриз гъушу+. 15Хъасин Юавдин кьушмар гъафнийи, ва дурари Шева Авел-Бет-Маахайиъ кьялаъ тӀау. Дурари шагьрин чӀатан цаларихъ руг хъабхьнийи. Дурари цал дабгъуз хъюгъиган, 16сар аьяндар дишагьлийи шагьрин цаллан чӀигъ гъапӀу:

– Хъебехъай! Хъебехъай! Юавдиз гьамина гъач йипай, ва узу дугъахъди гафар апӀидиза.

17Юав дишагьлийин багахьна гъушу, ва дишагьлийи гьерху:

– Уву Юав вуна?

– Узу, – жаваб туву дугъу.

Дишагьлийи дугъаз гъапи:

– Яв гъаравашди увуз фу кӀуруш, хъебехъ.

– Узу хъпехъураза, – жаваб туву Юавди.

18Дишагьлийи гъапи:

– УхдитӀанмина «Жаваб Авелиъ абг» пуз вердишди ву, ва гьаци ляхинра гьял апӀуйи. 19Узу Израилиъ ислягьвал ва вафалувал уьрхрударикан сар вуза; хъа уву Израилин аьхюдарсдар ва асас шагьрарикан саб гьисаб апӀру шагьур терг апӀуз чалашмиш шулава. Увуз РАББИЙИН ирс рабгъуз гьаз ккундувуз?

20– Гьич саб вахтнара! – жаваб туву Юавди. – Узу гьич саб вахтнара думу рабгъидарза ва талаф апӀидарза! 21Ляхин дидиъ дар. Ефраимдин дагълариан вуйи Шева кӀуру сар адмийи, Бихрийин бали, паччагьдиина, Давуддиина, хил за гъапӀну. Думу сар узухьна чавай, ва узу шагьрихьан гъягъидиза.

Дишагьлийи Юавдиз гъапи:

– Дугъан кӀул увуз цаллан ипди.

22Дишагьли чан халкьдихьна чан аьяндар насигьятниинди илтӀикӀнийи, ва халкьди Шевайин, Бихрийин балин, кӀул алдабтӀнийи ва Юавдихьна думу гатӀабхьнийи. Думуган Юавди кӀарчнаан сесер гъапӀу, ва вари дугъан адмийир шагьрихьан гьудучӀву, ва вари чпин хулариз гъушу. Юав Ерусалимдиз паччагьдихьна гъафнийи.

Давуддиз багахь дапӀнайидар

23•Юав вари израилин кьушмин аьхюр вуйи; Беная, Югьудайин бай, керетарин ва пелетарин аьхюр вуйи;+
24Адурамдиз мажбури вуди лихурайидариин гюзчивал гъабхуз ихтибар дапӀнайи; Югьушафат, Ахилуддин бай, тарих бикӀрур вуйи;+
25Шава бикӀрур вуйи; Цадук ва Авиатар Заанурин гъуллугъчйир вуйи;+
26ва гьацира Яир шагьриан вуйи Ира Давуддихь Заанурин гъуллугъчи вуйи.

21

Саулин наслариз жаза тувувал

21^1Давуддин паччагьвалин вахтна шубуд йисан хъади-хъади гаш абхъу, ва Давуд дидин гьякьнаан РАББИЙИХЬНА илтӀикӀу. РАББИЙИ гъапнийи:

– Му Саулиз ва ифдин шил хъайи дугъан тухумдиз лигну ву. Му дугъу Гивон шагьрин агьалйир аьжлин хлиз тувбаз лигну ву.

2Паччагьди Гивон шагьрин агьалйириз дих ва дурарихъди гафар-чӀалар гъапӀнийи. Гивон шагьрин агьалйир Израилиз дахил шулдайи, дурар аморей халкьдикан гъуздар вуйи; израилари дурариз рягьим апӀуз ху гъапӀнийи, хъа Саул, Израилихъан ва Ягьудайихъан юкӀв убгури, дурар тӀанкь апӀуз чалашмиш гъахьнийи. 3Давудди Гивон шагьрин агьалйирихьан гьерху:

– Учву бадали фу апӀуза? РАББИЙИН девлетназ, Чан халкьдиз, учву ужʼвал ккун апӀбан бадали, Саулин тухмин тахсир фтиинди илдипуза?

4Гивон шагьрин агьалйири дугъаз жаваб туву:

– Учуз Саулихьан ясана дугъан тухумдихьан я арс, я гъизил лазим дарчуз, ва учуз Израилиъ фужкӀа аьжалин хлиз тувуз ихтияр адарчуз.

– Узу учвуз фу дапӀну ккундучвуз? – гьерху Давудди.

5Дурари паччагьдиз жаваб туву:

– Учу тӀанкь апӀури гъахьи ва, учуз Израилин жилариин йишв дархьбан бадали, учу талаф апӀуз кьаст гъапӀу касдикан кӀуруш, 6гъит дугъан насларикан учухьна, РАББИЙИН улихь РАББИЙИ ктагъу Саулин Гивайиъ йивну йикӀбан ва адмийириз рякъюз керхбан бадали, ургур адми жили тяфа туври.

Ва паччагьди гъапи:

– Узу дурар учвухьна тувдиза+.

7Давудди Мефи-Бошетдиз, Юнатандин бализ, Саулин хтулиз, рягьим гъапӀну. Дугъу думу ляхин чан ва Юнатандин, Саулин балин, арайиъ РАББИЙИН улихь гъабхьи ху тувувалин хатурназ лигну, гъапӀнийи+. 8Амма паччагьди Айяйин риш Рицпайи Саулиз гъахи кьюр бай, Армони ва Мефи-Бошет ва Мехола шагьриан вуйи Верзиллийин бай Адриэлуйиз Саулин риш Меравди гъахи хьур бай гъадагънийи+. 9Дугъу дурар Гивон шагьрин агьалйирихьна тувну, Гивондиан вуйидари дурар дагъдиин РАББИЙИН улихь йивну гъакӀнийи ва адмийириз рякъюз керхнийи. Вари ургбирра сатӀиди гъакӀнийи. Дурар аьжлин хлиз мухан иган убгуз хъюгъру садпи йигъари тувнийи+.

10Айяйин риш Рицпайи ирин парча гъадабгънийи ва чаз гъарзʼин ккипнийи. Иган убгуз ккебгъхъанмина тап завариан дурарин жанариина мархь убгъайизкьан дугъу дурарик йигъну жакьвари, хъа йишвну чӀурдин гьяйванатари кучуз гъитурдайи. 11Рицпайи, Айяйин шуру, Саулин ашнайи, гъапӀубдикан Давуддиз гъапиган, 12думу гъушу, ва паччагьди Галааддин Явешдин агьалйирихьан Саулин ва дугъан бай Юнатандин кӀурбар гъадагъу. Дурари кӀурбар Гилбоайиъ филистимари Саулиз йивбан кьяляхъ адашна бай дариан гъизигу Бет-Шеандиъ майдандилан жиниди гъурхнийи+. 13Давудди Саулин ва дугъан бай Юнатандин кӀурбар гъурхнийи, хъа дариан дизигнайидарин кӀурбар уч гъапӀнийи.

14Саулин ва дугъан бай Юнатандин кӀурбар Вениаминдин жилиин али Целайиъ Саулин адаш Кишдин гюмбетдиъ фаракьат гъапӀнийи, ва паччагьди амур гъапӀуб вари тамам гъапӀнийи. Дидин кьяляхъ Заанури уьлкейин гьякьнаан ккарагбар кьабул гъапнийи.

Филистимарихъди дявйир

15Ва хъана филистимарин ва Израилин арайиъ дяви гъабхьнийи. Давуд чан адмийирихъди дявдиз гъушнийи. Дурари филистимарихъди дяви гъапӀну, ва Давуд бизар гъахьнийи. 16Хъа Ишби-Беновди, рефаимарин[*] тухмарикан сари, чан жидайин кемшрин кӀакӀнаъ шубудварж шекел[*] гъагъ айири ва цӀийи тур ккибтӀнайири, чав Давуд йивну йикӀурза, гъапнийи. 17Амма Авишай, Церуяйин бай, Давуддиз кюмекназ гъафнийи; думу филистимжвувʼин алархьнийи, ва дугъу думу йивну гъакӀнийи. Думуган Давуддин адмийири дугъаз ху гъапӀнийи ва гъапнийи:

– Израилин чирагъ ктӀутӀубшвбан бадали, уву гьич саб вахтнара сарун учухъди сатӀиди дявдиз гъидарва+.

18Саб вахтналан филистимарихъди Гобайиъ цӀийи дяви гъабхьнийи. Думуган Хуша тухумдиан вуйи Сивхайи рефаимарин насларикан сар вуйи Саф йивну гъакӀнийи.

19Гобайиъ филистимарихъди гъабхьи жара дявдиъ Вифлеемдиан вуйи ир убхру уста Иаирин бай Элхананди Голиафдин чве йивну гъакӀнийи, Голиафдин чвуччвун жида ир убхру дуркьарин гакӀулсиб вуди гъабхьнийи+.

20Гъатдиъ гъабхьи сабсана дявдин вахтна зурба жан хъайи, гьарсаб хилʼин йирхьуб тӀуб али ва гьарсаб ликриин йирхьуб муркул али фуж-вуш сар адми ади гъахьнийи. Думура рефаимарин насларикан вуди гъахьну. 21Думу Израилик кялхъруган, Давуддин чве Шимайин бай вуйи Юнатанди думу йивну гъакӀнийи+.

22Дурар юкьридра Гъатдиъ рефаимарин насларикан вуйи ва Давуддин ва дугъан адмийирин хиллан гъушнийи.

22

Давудди гъапӀу тярифнан мяъли

22^1Давудди РАББИЙИЗ гьаму гафар, РАББИЙИ думу чан вари душмнарин хиларихьан ва Саулин хилхьан азад гъапӀиган, мяълийиинди гъапнийи. 2Дугъу гъапнийи:

РАББИ – йиз гъарз,
ижмишин йиз
ва узу къутармиш гъапӀур;
3Заанур йиз – дагъ йиз,
Дугъахь узу жин хьуз йишв абгурза,

Думу – йиз гъалхан
ва узу уьрхрур, йиз гъала,
Думу – узу жин шлу йишв
ва узу къутармиш апӀрур;
Уву узу гуж тувбахьан гъюрхюнва+.
4РАББИЙИЗ ккарагурза,
тярифназ лайикьлуриз,
ва йиз душмнарихьан
къутармиш хьидиза.
5Аьжлин лепйир илтӀикӀнийи узлан гургутум,
талафвалин селлери узуз гучӀ ккапӀнийи+.

6Тму дюнʼяйин зунжрар илдижнийи узлан
ва аьжлин чулари гъидиржнийи.

7Йиз бедбахтвалиъ узу РАББИЙИЗ дих гъапӀнийза:

узу йиз Заануриз ккарагнийза.

Чан ибадатханайиан Дугъаз йиз сес гъеебхьну;
йиз гьарай Дугъан ибарихъна хъубкьну+.

8ГукӀни гъабхьнийи жил, гъутӀубчӀвнийи,
заварин дибар гъиришвнийи,
ГукӀни гъахьнийи,
гьаз гъапиш Дугъак хъял кубчӀвнийи.

9Кум утӀубччвнийи
Дугъан хъюхънин ппулариан,
вариубгру цӀа – ушвниан Дугъан,
ктахьуйи Дугъкан ургру аржлар.

10Дугъу завар арццнийи, ва Думу гъафнийи,
ликарикк – кӀару амсар.

11Думу херувимдиин деънийи ва гъитӀирхнийи,

Думу микӀлан хлинццариин гьавайиъ уьрхнийи.

12МучӀували ккаънийи Учв, чарчликкси,
илтӀикӀнийи Чаллан мархьлин амсар.

13Дугъан улихь хьайи аквнакан
цӀа кайи аржлар дижи шуйи.

14РАББИЙИ хъухърумар гъапӀу заварилан;

Заанури Чан сес улупну+.

15Дугъу Чан чӀимрар деетну
ва душмнар гъарагъну,
Кьюркьлин цӀа деебтну –
ва дурар дагъитмиш гъапӀну+.

16Думуган гьюлин деринвал ачмиш гъахьну
ва гъяцӀал гъахьну жилин бинйир
РАББИЙИ тягьна йивувалиан,
Дугъан хъюхънин ппуларин гужли илнаан.

17Ягълишнаан Думу узухьнади алахъну;

Дугъу узу дерин штариан адагъну.

18Дугъу узу узутӀан
гизаф кьувватлу кьудратлу душмнихьан,
узу дяркънукьан даккнидарихьан
азад гъапӀну.

19Йиз бедбахтвалин йигъан
дурар узʼина алжагънийи,
Амма РАББИ йиз даягъ вуйиз.

20Дугъу узу ачухъ йишваз адаънийи,
Дугъу узу азад гъапӀнийи,
гьаз гъапиш узу
Думу рази апӀрур вуза ву.

21РАББИЙИ узуз йиз дугъривализ ва вафалувализ лигну тувну,
йиз хиларин марццивализ лигну пешкеш гъапӀну,+

22узу РАББИЙИН къанундин рякъяр
уьрхюри гъахьунза,
ва, йиз Заанурихьан гьидицну,
писвал гъапӀундарза аьхир.

23Дугъан вари къанунар йиз улихь хьа;
узу Дугъан буйругъарилан улдучӀвундарза.

24Узу Дугъан улихь нукьсан ктрур вуйза
ва жвув гунагьдихьан уьрхюйза+.

25РАББИЙИ узуз йиз дугъривализ ва вафалувализ,

Дугъан уларихь марццишназ лигну тувну.

26Уву вафалу вуйирихъди
вафалу вува,
Нукьсан ктрурихъди
Уву нукьсан ктарди гъахурва,

27марццирихъди –
марцциди,
Фендигар вуйирихъди –
дугъан аьмалдарвализ лигну.

28Уву бахтсузар къутармиш апӀурва,
Хъа Яв лигуб дамагъ кайидариин ал,
дурар асккан апӀбан бадали.
29Уву – йиз чирагъ,
РАББИЙИ йиз мучӀувал аку апӀуру.

30Яв кюмекниинди
узу кьушум дагъитмиш апӀурза,
йиз Заанурихъди
душмандин шагьрин цалʼина за шулза.

31Заанурин рякъ тягьна ктруб ву,

Худайин гаф ву марцциб.

Дугъахь жин хьуз йишв абгруриз
гьарсариз гъалхан ву Думу+.

32Фуж ву Заанур, РАББИТӀАН?

Ва фуж ву гъарз, ихь ЗаануртӀан+?

33Заанур – йиз жин шлу мюгькам йишв,
ва Дугъу йиз рякъ дюз вуйиб апӀуру.

34Дугъу йиз ликар диши миршран ликарси апӀуру
ва узуз гъалибвалар тувру.

35Дугъу йиз хилариз дяви апӀуз улупуру,
гьаци вуйиган дурари кемшрин чӀимир биржуру.

36Уву узуз Яв къутармишʼвалин гъалхан тувунва,

Яв рягьимди йиз ад за апӀуру.

37Уву узу азадди лицуз гъитурва,
йиз ликар хътрарсбан бадали.

38Узу йиз душмнарихъ хъчӀарккунза
ва дурар терг гъапӀунза,
узу кьяляхъ илдицундарза,
дурар тӀанкь дарапӀдикьан гагьди.

39Узу гъивунза дурариз, гъачархьунза дурар,
ва дурарихьан сарун гъудужвуз хьибдар;
йиз ликарикк дахьну дурар.

40Уву узуз дяви апӀуз кьувват тувунва;
узуз аьксиди удучӀвдар йиз ликарикк ккирчунва.

41Душмнар Уву узухьинди кьялди илтӀикӀунва,
ва узу дяркънукьан даккнидар тӀанкь гъапӀунза.

42Дурари за апӀуйи чпин лигуб,
амма фужкӀа адайи дурар къутармиш апӀуз –
РАББИЙИЗ ккарагуйи,
амма Дугъу дурариз жаваб тувундайи+.

43Узу дурар биширугси гъаркӀунза;
узу дурар, кючейин батӀурси, хътӀиршунза.

44Уву йиз халкь аьксиди удучӀвбахьан
узу азад гъапӀунва;
Уву узу жара халкьаринра
аьхюрди гъюрхюнва.
Узуз муганайиз аьгъдру халкьари
узуз гъуллугъ апӀура.

45Жара юрдарин адмийири
йиз улихь лукӀʼвал улупуру;
узкан анжагъ гъеебхьубси,
дурар мютӀюгъ шулу.
46Дурарин варидин рюгь гъюбгъну,
ва дурар, гукӀунди,
чпин гъалйириан удучӀвуру.
47Гьарган чӀиви РАББИ!
Шюкюр ибшри йиз гъарзуз!
Адлу ишри йиз Заанур,
йиз къутармишʼвалин гъарз!

48Думу – узхъанди кьисас алдабгъру Заанур,
узуз халкьар мютӀюгъ апӀрур
49ва узу йиз душмнарихьан азад апӀрур.

Уву узуз къаршу вуйидариин узу за гъапӀунва,
пис адмийирихьан узу къутармиш гъапӀунва.

50Гьаддиз лигну жара халкьарин арайиъ
яв ад апӀидиза, РАББИ;
Яв ччвурнан тяриф
мяълийиинди пидиза.

Чан паччагьдиз Дугъу
аьхю гъалибвалар пешкеш апӀуру+
51ва Чав ччим кадатнайи Давуддиз
ва дугъан тухумдиз
аьсрариъ ужʼвал гьапӀру+.

23

Давуддин аьхиримжи гафар

23^1Магьа Давуддин аьхиримжи гафар:
– Давудди, Ессейин бали, гьамци кӀура,
Заанури за гъапӀу адмийи,
Якьубдин Заанури ччим ктату адмийи

Ва Израилин ширин сес айи мяълийир апӀрури, гьамци кӀура.

2РАББИЙИН рюгьну узлантина кӀура;

Дугъан гаф йиз мелзниин ализ+.

3Израилин Заанури гъапну,

Израилин гъарз вуйи Заанури узкан гъапну:

«Шли инсанариин дугъриди гьякимвал апӀуруш,
шли Заанурихьан гучӀʼвалиъ гьякимвал апӀуруш+.

4Думу гвачӀиндин аквназ ухшар ву,
Дифар алдру гвачӀнинган гьудубчӀвурайи,
мархьлин кьяляхъ акв туврайи,
Жилиан укӀ битмиш апӀурайи ригъдиз ухшар ву».

5Заанурихь йиз тухум гьациб даринхъа?

Дугъу узухъди тамамди албагнайи
ва чӀур даршлу
даима йикьрар гъапӀундаринхъа?

Дугъхьан даринхъа йиз вари къутармишʼвал
ва йиз вари метлебар тамам хьувал+?

6Хъа вари намуссузар
тинди гатӀабхьру
ва хилари дибрисру
рижун зазуз ухшар ву.

7Рижун зазук куркӀу гьарсар кас Рукьахъди
ясана жидайин маргълихъди яракьламиш шулу;
рижун заз гьадушвахь, йишвʼин,
цӀа кипну убгуру.

Давуддин адлу эскрар

8Магьа Давуддин эскрарин ччвурар:

Тахмон шагьриан вуйи Юшев-Башевет дестейин аьхюр гъахьну; дугъу чан жида чав саб кчӀихбаъ йивну гъакӀи миржидварж адмийиин за гъапӀну.

9Дугъахъна вуйир Элеазар, Додойин бай, Ахохайин худул, гъахьну. Думу Давуддихъди, дурари кялхъбариинди дявдиз уч духьнайи филистимариз кчӀихбаз дих апӀруган, хъади гъахьну. 10Израилар дурариз къаршуди удучӀвну, ва Элеазари гъучагъʼвал улупну ва филистимариз чан хил убцайизкьан ва хил турихьди саб хьайизкьан гъивну. Думу йигъан РАББИЙИ израилариз зурба гъалибвал тувну. Анжагъ кчӀихбан кьяляхъ эскрар Элеазарихьна гъафну, йивну гъакӀидарихь хьайиб тӀараш апӀуз.

11Дугъахъна вуйир Шамма, Арар шагьриан вуйи Агейин бай, гъахьну. Филистимар Лехийиъ, харар дурзнайи хутӀил айишваъ уч гъахьиган, Израилин эскрар дурарихьан гьергну. 12Хъа Шамма хутӀлин гьацӀкьялаъ дийигъну. Дугъу хутӀил гъюбхну ва филистимар йивну гъакӀну, ва РАББИЙИ дугъаз зурба гъалибвал тувну.

13Игнар ургувал ккебгъру вахтназди сумчӀур регьбрикан шубур Давуддихьна Адуллам хьараз гъафну, думуган Рефаимарин дерейиъ филистимарин дестейи бина йивнади шулу+. 14Давуд думуган мюгькам дапӀнайи йишваъ айи, хъа филистимарин кьушмар – Вифлеемдиъ. 15Давуд штухъ дахаргнайи, ва дугъу гъапну:

– Эгь, эгер шли-вуш Вифлеемдин урнарихъ хъайи гъуйдиан узуз убхъуз шид гъабхнийиш!

16Думуган гьадму шубур эскер филистимаригъянтина гужниинди гъюдучӀву, дурари Вифлеемдин урнарихъ хъайи гъуйдиан шид адабцӀу ва Давуддиз гъабхи. Амма дугъу шид гъубхъундайи ва РАББИЙИЗ дубхнайибси удубзнийи+.

17– Узу уьрх, РАББИ, мициб апӀбахьан! – гъапи дугъу. – Чпин уьмур хатӀаваликк кипу адмийирин ифи мегер узу убхъурин?!

Ва дугъу шид гъубхъундар. Гьамцдар гьунарар улупну гьадму шубур эскри.

18Юавдин чве, Авишай, Церуяйин бай, чан дестейин аьхюр гъахьну. Думу жидайихъди шубуд варж адмийирихъди кчӀихну, дугъу дурар вари гъийихну, ва думу гьадму дестейихъди сабси адлу гъахьну+. 19Думу дестейиъ варитӀан адлу вуйир ва дестейин регьбер гъахьну, амма учв женгнан шубур асас аьхюрихъди барабар гъахьундар.

20Беная, Югьудайин бай, Кавцеилиан вуйи адлу эскер, зурба гьунарар гъапӀур гъахьну. Дугъу Муавдиан вуйи кьюр варитӀан гужли эскер йивну гъакӀну. Гьацира думу йиф убгъурайи йигъан хандкӀиз гъушну ва душваъ аслан йивну гъабкӀну+. 21Дугъу гьацира зурба жан хъайи Египетдиан йивну гъакӀну. Египетдиан вуйирин хлиъ жида ади гъабхьну, хъа Беная дугъаз къаршуди маргъ хьади удучӀвну. Дугъу Египетдиан вуйирин хилʼан жида уьчӀюбгъну ва гьаддихъди думу йивну гъакӀну+. 22Гьамцдар гъахьну Югьудайин бай Бенаяйин гьунарар. Думу гьадму дестейихъди сабси адлу гъахьну. 23Думу дестейиъ адлу вуйир гъахьну, амма учв адлувалиинди женгнан шубур асас аьхюрихъди барабар гъахьундар. Давудди думу чан гъаравларин аьхюрди дерккну.

24СумчӀурин арайиъ ади гъахьну:

Асаил, Юавдин чве,

Элханан, Вифлеемдиан вуйи Додойин бай,+

25Харод тухумдиан вуйи Шамма ва Элика,

26Пелет шагьриан вуйи Хелец,

Ира, Текоа шагьриан вуйи Иккешдин бай,

27Анатот шагьриан вуйи Авиезер,

Хуш тухумдиан вуйи Мебуннай,

28Ахохи тухумдиан вуйи Цалмон,

Нетофа шагьриан вуйи Магарай

29ва Баанайин бай Хелев,

Вениаминдин вилаятдиъ айи Гивайиан вуйи Рибайин бай Иттай,

30Пирафон шагьриан вуйи Беная,

Нахле-Гаашдиан вуйи Иддай,

31Араба тухумдиан вуйи Ави-Албон,

Бахурим шагьриан вуйи Азмавет,

32-33Шаалбон шагьриан вуйи Элияхба,

Гимзо шагьриан вуйи Яшен,

Арар шагьриан вуйи Шаммайин бай Юнатан,

Арар шагьриан вуйи Шарарайин бай Ахиам,

34Мааха шагьриан вуйи Ахасбайин бай Элифелет,

Гило шагьриан вуйи Ахитофелин бай Элиам,+

35Кармилиан вуйи Хецрай,

Араба шагьриан вуйи Паарай,

36Цувайиан вуйи Натандин бай Игал,

Гад тухумдиан вуйи Бани,

37аммунжви Целек,

Беэротдиан вуйи Нахарай, Церуяйин бай Юавдин яракь хрур,

38Йира шагьриан вуйи Ира ва Гарев,

39ва хеттжви Урия.

Вари дурар сумчӀурна ургур вуди гъахьну+.

24

Агьалйирин кьадар гьисаб апӀбаз лигну Раббийи Давуддиз жаза тувру

24^1РАББИЙИН хъял цӀийикӀултӀан израилариина гъизмиш гъабхьну, ва Дугъу, гъарах ва Израилинна Ягьудайин агьалйирин кьадар гьисаб апӀин кӀури, дурариз аьксиди Давуд гъитӀирккнийи.

2Паччагьди Юавдиз ва кьушмин дугъахъди хъайи аьхюдариз гъапнийи:

– Дандихъан Беэр-Шевайихъна Израилин вари тухмариз гъарахай ва, дурар фукьан вуш узуз аьгъю хьпан бадали, агьалйирин кьадар гьисаб апӀинай.

3Амма Юавди паччагьдиз жаваб туву:

– Гъит РАББИЙИ, яв Заанури, агьалйирин кьадар варж ражну артухъ апӀри, ва гъит йиз агъа вуйи паччагьдин улариз думу рябкъри. Хъа гьаз йиз агъа паччагьдиз дициб ляхин апӀуз ккунду?

4Амма паччагьдин гаф Юавдин ва кьушмин аьхюдарин гафтӀан гужлиб гъабхьнийи, ва дурар, израилин агьалйирин кьадар гьисаб апӀбан бадали, паччагьдихьан гъушнийи. 5Ярдандикан кудучӀвну, дурар Гаддин дерейин кьялаъ айи шагьрихьан кьибла терефназди, Язер шагьрихьинди хьайи Аруериъ бина йивну дийигъу ва вари думу йишварин агьалйир гьисаб гъапӀу. 6Дурар Галааддиз ва Тахтим-Ходшийин жилиина гъушу, дурар Дан-Яандиз Сидондихьна вуйи хътицбан рякъюъди гъафнийи ва вари думу йишварин агьалйирра гьисаб гъапӀнийи. 7Хъасин дурар Тир гъалайихьна ва хивеярин, ва ханаанарин вари шагьрарихьна рякъюъ учӀву ва Ягьудайин варитӀан кьибла пайназ, Беэр-Шевайиз, думу йишварин вари агьалйирра гьисаб дапӀну, гъафи. 8УрчӀвуб вазна къад йигъан вари уьлке ккадапӀну, дурар Ерусалимдиз кьяляхъ гъафнийи. 9Юавди паччагьдиз агьалйирин кьадар гьисаб апӀбан гьякьнаан мялумат туву: тур ишлетмиш апӀуз удукьру, гужли миржидварж агъзур жилижви Израилиъ а ва хьудварж агъзур – Ягьудайиъ+.

10Амма Давудди, чав агьалйирин кьадар гьисаб апӀбан кьяляхъ, нач хьувал гьисс гъапӀнийи ва РАББИЙИЗ гъапнийи:

– Думу ляхин дапӀну, узу зурба гунагь гъапӀунза. Гьамус, я РАББИ, Увуз ккарагураза, Яв лукӀралан тахсир алдабгъ! Узу асуллагь фикир дарапӀди ляхин гъапӀунза+.

11Хъайигъан гвачӀнинган Давуд гъудужвайиз, Гад пайгъамбрихьна, Давуддин хьуз ккайиб рякърурихьна, РАББИЙИН гаф гъафи:+

12– Гъарах ва Давуддиз йип: «Гьамци кӀура РАББИЙИ: Узу увуз шубуб жаза теклиф апӀураза. Узу увʼина гьапӀбан бадали, дурарикан саб кадабгъ».

13Гад Давуддихьна гъафнийи ва дугъаз гъапнийи:

– Яв уьлкейиъ ургуд йисан гаш хьибдин? Ясана шубуб вазли увухъ хъергру яв душмнарихьан гьергидина? Ясана яв уьлкейиъ шубуд йигъан вари гъирмиш апӀру уьзур хьибдин? Гьаци вуйиган, фикир апӀин ва, узу Гьаънайириз узу фициб жаваб тувруш, къарар адабгъ.

14Давудди Гаддиз гъапнийи:

– Узуз гизаф гъагъиди вузуз, вушра гъит ухьу РАББИЙИН хилариъ ахъри, Дугъан рягьим зурбаб ву аьхир, амма узу адмийирин хилариъ ахъуз мигъитан.

15Ва РАББИЙИ гьадму гвачӀниан тяйин дапӀнайи вахтнан аьхириз Израилиина вари гъирмиш апӀру уьзур гьапӀру, ва Дандихъан Беэр-Шевайихъна ургуцӀур агъзур адми кечмиш гъахьнийи. 16РАББИЙИН амриинди малайикди Ерусалим терг апӀуз хил гьачӀабккиган, РАББИЙИ бала алапӀбан гьяйиф гъизигу ва халкьдиз йивурайи малайикдиз гъапи:

– ЧӀяаьн! Ис апӀин яв хил.

РАББИЙИН малайик думуган Евус халкьдиан вуйи Орнайин раццан зиин алди гъахьну+. 17Халкьдиз йивурайи малайик чаз гъяркъиган, Давудди РАББИЙИЗ гъапнийи:

– Гьаму гунагь ва писвал узу гъапӀунза, хъа мурар марччар ву – фу гъапӀну дурари? Гъит Яв хил узʼина ва йиз хизандиина илтӀибкӀри.

Давудди гъурбан апӀрушв тикмиш апӀуру

18Думу йигъан Гад Давуддихьна гъафнийи ва дугъаз гъапнийи:

– Гъарах ва евусжви Орнайин раццʼин РАББИЙИЗ гъурбан апӀрушв тикмиш апӀин.

19Ва Давуд, Гаддикди РАББИЙИ амур гъапӀганси, гъушу. 20Орна гъилигиган ва чахьна гъюрайи паччагь ва дугъан адмийир гъяркъиган, думу улихьна удучӀву ва, жилик маш кубкӀну, паччагьдиз икрам гъапӀу.

21Орнайи гъапи:

– Гьаз йиз агъа вуйи паччагь чан гъаравашдихьна гъафну?

– Яв рацц масу гъадабгъуз, – жаваб туву Давудди, – ва, халкьдин арайиъ вари гъирмиш апӀру уьзур ккудубкӀбан бадали, РАББИЙИЗ гъурбан апӀрушв тикмиш апӀуз.

22Орнайи Давуддиз гъапи:

– Гъит йиз агъа вуйи паччагьди чаз лазим вуйиб вари гъадабгъри ва гъурбан апӀри. Магьа вариубгбан гъурбан апӀуз йицар, хъа гакӀвларди гад апӀру кьул ва йицар ккитӀру алатар+. 23Я паччагь, Орнайи гьамрар вари паччагьдиз тувра.

Хъана Орнайи дугъаз гъапи:

– Гъит РАББИ, яв Заанур, увухьна ужувлиинди янашмиш ишри!

24Хъа паччагьди Орнайиз жаваб туву:

– Ваъ, узу яв гьякъи тувдиза. Узу РАББИЙИЗ, йиз Заануриз, узу чахъ фукӀа тутруву вариубгбан гъурбан апӀидарза.

Ва Давудди рацц ва йицар, дурарихъ арснан хьуцӀур шекел[*] тувну, масу гъадагънийи. 25Давудди душвʼин РАББИЙИЗ гъурбан апӀрушв тикмиш гъапӀнийи ва вариубгбан ва демдин гъурбнар[*] гъапӀнийи. РАББИЙИЗ Давуддин чан уьлкейихъан вуйи ккарагбар гъеерхьнийи, ва Израилиъ вари гъирмиш апӀру уьзур ккудубкӀнийи.

* 1:20 Гъат, Ашкелон: мурар филистимарин шагьрар ву.

* 1:21 Ччим ктатури имдру гъалхан: гъалхан гъидкьикан апӀури гъахьну. Думу пуч дархьуз ччим ктатуйи.

* 2:2 Кармилиан вуйи Навалин ачӀни хпир Авигаил: Наваликан ва дугъан аьяндар хпирикан ихтилат 1 Пачч 25-пи кӀулиъ а.

* 2:8 Авнер: Саулин эмдин бай (лиг 1 Пачч. 14:50-51).

* 2:13 Церуя: Давуд паччагьдин багахьлу дишагьли.

* 3:10 Дандихъан Беэр-Шевайихъна: Дан кафарийиъ, Беэр-Шева кьиблайиъ айи шагьрар гъахьну, му вари Израилиъ кӀуру гаф ву.

* 3:14 Чархачи: табшуругъ хьади гьаънайир.

* 3:14 Лиг 1 Пачч. 18:20-27.

* 3:20 Дем: ипӀруб-убхъруб гьивувал.

* 4:2-3 Гъийин йигъазкьан: китаб гъибикӀу вахтнакан кӀура.

* 5:21 Бутар: Заанурси гьисаб апӀури гъахьидар.

* 6:2 Заанурин сундух: израиларин асас гирами шейъ, гакӀвликан кадапӀнайи ва гъизилихъди дабалгнайи ишикӀ. Дидиъ Заанури, Израилин халкьдихъди йикьрар йибтӀруган, Синай дагъдиин Мусайиз туву 10 табшуругъ утӀурчнайи гъвандин кьюб шиб айи. Сундхин гъапгъиин гъизиликан кадаънайи хлинццар гьатӀарццнайи кьюб малайик-херувим алийи.

* 6:2 Малайикар-херувимар: завуъ айи хлинццар кайи чӀиви шейʼар.

* 6:14 Гинбин ирин улгьани: Заанурин гъуллугъчийи алабхьрударикан саб.

* 6:17 Демдин гъурбнар: Му жюре гъурбнар Заанурихъди дюз аьлакьйир уьрхюз ва Дугъахъди албагбан ва цӀийикӀултӀан аьлакьйир хьпан шадлугъар ипӀбар-ухбариинди къайд апӀуз апӀури гъахьну. Убккбахъан гьяйванатдин тялукь пай гъурбан апӀрушвʼин убгуйи; хъа имбу пай гъурбан гъапӀу касди, дугъан хизанди ва Заанурин гъуллугъчийи ипӀури гъахьну.

* 7:2 Чадур: Заанурин амриинди Муса пайгъамбри тикмиш гъапӀу ибадат апӀрушв. Сулейман паччагьди РАББИЙИН Хал тикмиш апӀайиз, думу чадурин улихь Заануриз гъурбнар апӀуйи. Анжагъ Заанурин гъуллугъчйиризтӀан думу чадурин айитӀ учӀвуз ихтияр адайи.

* 8:18 Керетар ва пелетар: му халкьарикан вуйидари паччагь уьрхюйи. Керетар Крит къураматдилан хьуз мумкин ву.

* 12:30 Саб талант: тахминан 34 килограмм.

* 13:13 Къаршу хьидар: кюгьне Израилин къанурариинди чвйирин ва чйирин арайиъ нюкягь йибтӀуб гъадагъа апӀуйи.

* 13:27 Дем: ипӀруб-убхъруб гьивувал.

* 14:26 Кьюдварж шекел: тахминан 2,3 килограмм.

* 15:12 Ахитофел: Давудди дявдиз гьаъну гъакӀи Урияйин хпир Батшевайин аьхю аба вуйи.

* 15:18 Керетар ва пелетар: му халкьарикан вуйидари паччагь уьрхюйи. Керетар Крит къураматдилан хьуз мумкин ву.

* 15:24 Левитар: Левийин наслиан вуйидар, Заанурин гъуллугъчйирин кюмекчйир.

* 16:22 Дидкан Натан пайгъамбри улихь ккимиди гъапну (лиг 2 Пачч. 12:11-12).

* 17:11 Дандихъан Беэр-Шевайихъна: Дан кафарийиъ, Беэр-Шева кьиблайиъ айи шагьрар гъахьну, му вари Израилиъ кӀуру гаф ву.

* 18:11 ЙицӀуб шекел: тахминан 115 грамм.

* 18:12 Агъзур шекел: тахминан 11 килограмм.

* 18:18 Гъира: китаб гъибикӀу вахтнакан кӀура.

* 20:7 Керетар ва пелетар: му халкьарикан вуйидари паччагь уьрхюйи. Керетар Крит къураматдилан хьуз мумкин ву.

* 21:16 Рефаимар: зурба жанар хъайи инсанар гъахьну.

* 21:16 Шубудварж шекел: тахминан 3,5 килограмм.

* 24:24 ХьцӀур шекел: тахминан 550 грамм.

* 24:25 Демдин гъурбнар: Му жюре гъурбнар Заанурихъди дюз аьлакьйир уьрхюз ва Дугъахъди албагбан ва цӀийикӀултӀан аьлакьйир хьпан шадлугъар ипӀбар-ухбариинди къайд апӀуз апӀури гъахьну. Убккбахъан гьяйванатдин тялукь пай гъурбан апӀрушвʼин убгуйи; хъа имбу пай гъурбан гъапӀу касди, дугъан хизанди ва Заанурин гъуллугъчийи ипӀури гъахьну.

+ 1:1 1 Пачч. 31:4, 1 Пачч. 30:17-20
+ 1:6 1 Пачч. 31:1-4,
+ 1:11 2 Пачч. 13:31
+ 1:14 1 Пачч. 24:7
+ 1:20 1 Пачч. 31:9
+ 1:21 1 Пачч. 31:1
+ 1:26 1 Пачч. 18:1, 1 Пачч. 20:17
+ 2:2 1 Пачч. 25:43
+ 2:3 1 Пачч. 27:2-3
+ 2:4 1 Пачч. 16:13, 1 Пачч. 31:11-13
+ 2:8 1 Пачч. 14:50-51,
+ 2:11 2 Пачч. 5:5, 3 Пачч. 2:11,

+ 2:18 1 Пачч. 26:6, 2 Пачч. 3:30, 2 Пачч. 3:39, 2 Пачч. 16:9-10, 2 Пачч. 19:22, 2 Пачч. 23:18,

+ 3:2 1 Пачч. 25:43
+ 3:3 2 Пачч. 13:37
+ 3:4 3 Пачч. 1:5
+ 3:7 2 Пачч. 21:8, 2 Пачч. 21:10

+ 3:9 1 Пачч. 15:28, 1 Пачч. 16:13, 1 Пачч. 28:17

+ 3:13 1 Пачч. 14:49
+ 3:14 1 Пачч. 18:25
+ 3:15 1 Пачч. 25:44
+ 3:27 2 Пачч. 20:10, 2 Пачч. 2:23

+ 3:30 1 Пачч. 26:6, 2 Пачч. 2:18, 2 Пачч. 2:23

+ 3:39 2 Пачч. 2:18, 2 Пачч. 16:9-10, 2 Пачч. 19:22

+ 4:4 2 Пачч. 9:3, 2 Пачч. 9:6
+ 4:9 3 Пачч. 1:29
+ 4:10 2 Пачч. 1:1-16
+ 5:2 1 Пачч. 18:13,
+ 5:4 3 Пачч. 2:11,
+ 5:5 2 Пачч. 2:11

+ 5:9 3 Пачч. 9:15, 3 Пачч. 9:24, 3 Пачч. 11:27,

+ 5:10 Эстер 9:4
+ 5:11 3 Пачч. 5:1
+ 5:18 2 Пачч. 23:13
+ 5:24 4 Пачч. 7:6
+ 6:3 1 Пачч. 7:1

+ 6:16 1 Пачч. 14:49, 1 Пачч. 18:20-28, 1 Пачч. 19:11-17

+ 6:18 3 Пачч. 8:14
+ 6:21 1 Пачч. 15:28
+ 7:2 2 Пачч. 12:1, 3 Пачч. 1:8,
+ 7:8 1 Пачч. 16:11-13,
+ 7:9 1 Пачч. 18:14
+ 7:10 1 Пачч. 12:11
+ 7:12 3 Пачч. 2:10
+ 7:13 3 Пачч. 8:19
+ 7:14 Коринф-2 6:18, Жугьдариз 1:5,
+ 7:16 Югь. 7:42
+ 8:3 1 Пачч. 14:47, 3 Пачч. 11:24
+ 8:7 4 Пачч. 11:10,
+ 8:11 3 Пачч. 7:51
+ 8:13 4 Пачч. 14:7
+ 8:14 Эвел 25:23, Эвел 27:40,
• 8:15 2 Пачч. 20:23-26,
+ 8:15 3 Пачч. 10:9
+ 8:16 2 Пачч. 2:13, 3 Пачч. 4:3
+ 8:17 2 Пачч. 15:24, 2 Пачч. 20:25,

+ 8:18 2 Пачч. 23:20, 3 Пачч. 2:35, 3 Пачч. 4:4

+ 9:1 1 Пачч. 18:3, 1 Пачч. 20:15
+ 9:2 2 Пачч. 16:1-4, 2 Пачч. 19:17
+ 9:3 2 Пачч. 4:4
+ 9:4 2 Пачч. 17:27
+ 9:6 2 Пачч. 16:4, 2 Пачч. 19:24,
+ 9:10 2 Пачч. 19:17
+ 10:1 1 Пачч. 11:1
+ 10:6 2 Пачч. 8:3,
+ 10:12 1 Пачч. 3:18
+ 10:16 3 Пачч. 11:23
+ 11:1 3 Пачч. 20:22,
+ 11:3 2 Пачч. 23:34, 2 Пачч. 23:39,
+ 11:14 3 Пачч. 21:8
+ 12:1 2 Пачч. 7:2,
+ 12:7 1 Пачч. 16:13
+ 12:11 2 Пачч. 16:21-22
+ 12:13 2 Пачч. 24:10,
+ 12:16 2 Пачч. 13:31
+ 12:22 Юнус 3:9
+ 13:3 1 Пачч. 16:9, 2 Пачч. 13:3
+ 13:12 Эвел 34:7,
+ 13:31 2 Пачч. 1:11, 2 Пачч. 12:16
+ 13:32 2 Пачч. 13:3
+ 13:37 2 Пачч. 3:3,
+ 14:4 4 Пачч. 6:26
+ 14:9 1 Пачч. 25:24

+ 14:11 1 Пачч. 14:45, 3 Пачч. 1:52, Лк. 21:18, Ляхнар 27:34

+ 14:14 1 Пачч. 7:6, 2 Пачч. 23:16
+ 14:17 1 Пачч. 29:9, 2 Пачч. 19:27
+ 14:20 1 Пачч. 29:9, 2 Пачч. 19:27
+ 14:23 2 Пачч. 13:38
+ 14:27 2 Пачч. 13:1
+ 14:32 1 Пачч. 20:8
+ 15:1 3 Пачч. 1:5
+ 15:2 Рут 4:1, 2 Пачч. 18:4, 2 Пачч. 19:8
+ 15:8 Эвел 28:20
+ 15:13 2 Пачч. 12:11
+ 15:16 2 Пачч. 16:21-22, 2 Пачч. 20:3
+ 15:18 1 Пачч. 30:14, 2 Пачч. 8:18
+ 15:21 Рут 1:17
+ 15:23 3 Пачч. 15:13, 4 Пачч. 23:4

+ 15:24 2 Пачч. 8:17, 1 Пачч. 22:20, 2 Пачч. 8:17, 2 Пачч. 20:25

+ 15:26 1 Пачч. 3:18
+ 15:27 3 Пачч. 1:42
+ 15:30 Марк 1:11, Ляхнар 1:12, Эстер 6:7
+ 15:31 2 Пачч. 16:23, 2 Пачч. 17:14
+ 15:33 2 Пачч. 19:35
+ 15:34 2 Пачч. 17:5-14
+ 15:36 2 Пачч. 17:17
+ 16:1 2 Пачч. 9:2-13
+ 16:2 2 Пачч. 17:29
+ 16:3 2 Пачч. 9, 2 Пачч. 19:27
+ 16:9 2 Пачч. 2:18
+ 16:10 2 Пачч. 3:39, 2 Пачч. 19:22
+ 16:16 2 Пачч. 15:34, 1 Пачч. 10:24
+ 16:21 2 Пачч. 15:16, 2 Пачч. 20:3
+ 16:22 2 Пачч. 12:11-12
+ 17:5 2 Пачч. 15:32
+ 17:8 Насигьятар 17:12,
+ 17:14 2 Пачч. 15:31, 2 Пачч. 15:34
+ 17:17 2 Пачч. 15:36,
+ 17:23 2 Пачч. 15:12, Матт. 27:5
+ 17:25 2 Пачч. 19:13, 2 Пачч. 20:9-10,

+ 17:27 2 Пачч. 12:26, 2 Пачч. 12:29, 2 Пачч. 9:4, 2 Пачч. 19:31-32, 3 Пачч. 2:7,

+ 17:29 2 Пачч. 16:2
+ 18:2 2 Пачч. 15:19-22
+ 18:18 Эвел 14:17, 2 Пачч. 14:27
+ 18:27 3 Пачч. 1:42
+ 18:32 1 Пачч. 25:26, Даниял 4:16
+ 19:8 Рут 4:1, 2 Пачч. 15:2, 2 Пачч. 18:4
+ 19:9 2 Пачч. 5:20
+ 19:11 2 Пачч. 15:29
+ 19:13 2 Пачч. 17:25, 2 Пачч. 8:16, Рут 1:17
+ 19:16 2 Пачч. 16:5
+ 19:17 2 Пачч. 9:2-13, 2 Пачч. 16:1-4
+ 19:19 2 Пачч. 16:5-13
+ 19:21 2 Пачч. 16:9
+ 19:22 2 Пачч. 3:39, 2 Пачч. 16:10
+ 19:23 3 Пачч. 2:8, 3 Пачч. 2:36-46
+ 19:24 2 Пачч. 9

+ 19:27 2 Пачч. 16:3, 1 Пачч. 29:9, 2 Пачч. 14:17, 2 Пачч. 14:20

+ 19:28 2 Пачч. 9:7
+ 19:32 2 Пачч. 17:27-29
+ 19:35 2 Пачч. 15:33
+ 19:37 3 Пачч. 2:7
+ 20:1 3 Пачч. 12:16,
+ 20:3 2 Пачч. 15:16, 2 Пачч. 16:21-22
+ 20:4 2 Пачч. 17:25, 2 Пачч. 19:13
+ 20:7 1 Пачч. 30:14, 2 Пачч. 8:18
+ 20:10 2 Пачч. 3:27
+ 20:14 4 Пачч. 15:29
• 20:23 2 Пачч. 8:15-18,
+ 20:23 1 Пачч. 30:14

+ 20:24 3 Пачч. 4:6, 3 Пачч. 5:14, 3 Пачч. 12:18

+ 20:25 2 Пачч. 15:24, 2 Пачч. 19:11
+ 21:6 1 Пачч. 10:26
+ 21:7 1 Пачч. 20:15
+ 21:8 2 Пачч. 3:7, 1 Пачч. 18:19
+ 21:9 Рут 1:22
+ 21:12 1 Пачч. 31

+ 21:17 3 Пачч. 11:36, 3 Пачч. 15:4, 4 Пачч. 8:19,

+ 21:19 1 Пачч. 17:7
+ 21:21 1 Пачч. 16:9, 2 Пачч. 13:3,
+ 22:3 Эвел 15:1
+ 22:5 Юнус 2:4
+ 22:7 Юнус 2:8
+ 22:14 1 Пачч. 2:10,
+ 22:15 1 Пачч. 7:10
+ 22:21 1 Пачч. 26:23,
+ 22:24 Эвел 6:9,

+ 22:31 Матт. 5:48, Насигьятар 30:5, Эвел 15:1

+ 22:32 4 Пачч. 5:15, Даниял 2:47
+ 22:42 1 Пачч. 28:6, Насигьятар 15:29
+ 22:50 Рим 15:9
+ 22:51 2 Пачч. 7:16
+ 23:2 Ляхнар 2:30, Петрин-2 1:21
+ 23:3 2 Пачч. 22:3, Насигьятар 16:12
+ 23:5 2 Пачч. 7:15-16,
+ 23:13 1 Пачч. 22:1, 2 Пачч. 5:18
+ 23:16 1 Пачч. 7:6
+ 23:18 2 Пачч. 2:18
+ 23:20 2 Пачч. 8:18
+ 23:21 1 Пачч. 17:50
+ 23:24 2 Пачч. 2:18-23
+ 23:34 2 Пачч. 15:12, 2 Пачч. 11:3
+ 23:39 2 Пачч. 11:3-17
+ 24:9 1 Пачч. 11:8

+ 24:10 1 Пачч. 24:6, 2 Пачч. 12:13, 1 Пачч. 13:13

+ 24:11 1 Пачч. 22:5

+ 24:16 4 Пачч. 19:35, Ляхнар 12:23, Юнус 3:10

+ 24:22 3 Пачч. 19:21

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TBN

Ччвурар (Паччагьлугъарин китабар)

Ччвурар (Паччагьлугъарин китабар)

1. Астарта

2. Ашера

3. Баал

4. Бут

5. Вариубгбан гъурбан

6. Гюрюшнан (РАББИЙИН) Чадур

7. Дандихъан Беэр-Шевайихъна

8. Демдин гъурбан

9. Дявдин фургъун

10. Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи

11. Заанурин/РАББИЙИН Хал

12. Заанурин/РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух

13. Заварин Кьувватарин Аьхюр

14. Левитар

15. Малайик-херувим

16. Улгьани

17. Чархачи

18. Ччим ктатуб

Ччвурар

Астарта – бегьерлувалин бут-дишагьли, дидиз ханаанари икрам апӀури гъахьну. Кюгьне вахтари Багагь Ригъ удубчӀвру терефнаъ Астартайиз икрам апӀру йишвариъ гакӀвлин дестгар дурснади гъахьну, мумкин ву, бут-дишагьлийин адатӀнайи шиклар кади. Саспи нагълариъ Астарта Илу бутдин ясана Баал бутдин (варитӀан заану бутдин) хпир ва «вари бутарин дада» вуди гъахьну. (лиг гьацира: Баал)

Ашера – Ашера Ханаандин бегьерлуварин бут вуйи. Думу мурхьулси улупуйи.

Баал – ханаанарин кӀулин бут, чаз кюгьне вахтари ханаанари икрам апӀури гъахьи завар рахбан бут. Думу гафнан мяна – «агъа, эйси».

Бут – думу гъвандикан, металликан, ясана гакӀвликан ктапӀуйи. Дурар заанурарси гьисаб апӀуйи, дурариз ибадат апӀуйи.

Вариубгбан гъурбан – гъурбан апӀбан саб жюре. Убккбахъан гьяйванат гъурбан апӀрушвʼин тамамди убгури гъахьну. Гъурбан апӀбан жара жюрйириъ гъурбан апӀру гьяйванатдин тялукь пай убгури, хъа имбуб ипӀури гъахьну. (лиг гьацира: Демдин гъурбан)

Гюрюшнан (РАББИЙИН) Чадур – Заанурин регьберваликкди жугьдари тикмиш гъапӀу саб йишвхьан жара йишвахьна гъабхру ибадатхана. Ибадатханайиъ садакьайин уьлер ва садакьйир хпаъ лазим вуйи алатар али стол, хъа гьацира иццидар ниар адаъбан гъурбан апӀрушв ва лампа ади гъахьну.

Заанурин амриинди израилари Гюрюшнан Чадур тикмиш гъапӀну ва, чпи гъумран буш чюлиъ лицруган, думу чпихьди гъабхури гъахьну. Гюрюшнан Чадриъ Йикьрарин сундух уьбхюйи. Лишнариинди Гюрюшнан Чадур израиларин бинайиин Заанурин Хал вуди гъабхьну. Гюрюшнан Чадрин улихь Заануриз икрам апӀури ва гьаригъан, Сулейманди Ерусалимдиъ Ибадатхана тикмиш апӀайизкьан, гъурбнар апӀури гъахьну.

Израиларихьан Гюрюшнан Чадрин гьяятдиъ учӀвуз шули гъабхьну, хъа Гирамишваъ учӀвуз анжагъ Заанурин гъуллугъчйирихьан шули гъабхьну; гьаддихъди сабси, Гирамидарик Гирами йишваъ хьуз анжагъ Заанурин сарпи гъуллугъчийихьан шули гъабхьну, думура анжагъ йискьубак саб ражну.

Израилар Гюрюшнан Чадрикк Заанур ккайивалихъ хъугъри гъахьну. (лиг гьацира: Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи, Заанурин/РАББИЙИН Хал, Заанурин/РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух)

Дандихъан Беэр-Шевайихъна – Дан кафарийиъ, Беэр-Шева кьиблайиъ айи шагьрар гъахьну, му вари Израилиъ кӀуру гаф ву.

Демдин гъурбан – ислягьвалин гъурбан. Му жюре гъурбан Заанурихъди дюз аьлакьйир уьрхюз ва Дугъахъди албагбан ва цӀийикӀултӀан аьлакьйир хьпан шадлугъар демдиинди къайд апӀуз апӀури гъахьну. Убккбахъан гьяйванатдин тялукь пай гъурбан апӀрушвʼин убгуйи; хъа имбу пай гъурбан гъапӀу касди, дугъан хизанди ва Заанурин гъуллугъчийи ипӀури гъахьну. (лиг гьацира: Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи)

Дявдин фургъун – гьяйвнар ккитӀру, кьюб чарх ккайи аьрабасиб. Думу дявдиъ ясана эъну гъягъюз ишлетмиш апӀуйи.

Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи – Гюрюшнан Чадрикк диндин рякъяр-ражар ва ибадатвал апӀуз махсус ихтияр айи инсан. Мусайин Къанундиинди Израилиъ Заанурин гъуллугъчйир хьуз Мусайин аьхюну чве Гьарундин насларихьантӀан шули гъахьундар, гьаз гъапиш Гьарун гьадму гъуллугъ апӀуз Заанури ктагъну. Заанурин гъуллугъчйири Заануриз ибадатвал апӀбан, гъурбан апӀбан, диндин рякъяр-ражар ва мажлисар гъахбан ляхнарин жаваб туври гъахьну. Чпин гъуллугънаъ дурариз левитари кюмек апӀури гъахьну. Анжагъ Заанурин гъуллугъчйирихьан Гюрюшнан Чадрин, хъасин Заанурин Хулан, гирамишваъ учӀвуз шули гъахьну. (лиг гьацира: Гюрюшнан Чадур, Заанурин/РАББИЙИН Хал, Левит)

Заанурин/РАББИЙИН Хал – му Заануриз ибадатвал апӀуз тяйин дапӀнайи дарамат вуйи. Душваъ Учв Заанур, дярякъри, шуйи. Инсанар дина Дугъаз икрам апӀуз гъюйи.

1 Пачч. китабдиъ (1:7, 9; 3:15) дици Заанурихъди Йикьрарин сундух айи дараматдиз кӀуйи. Хъасин Сулейман паччагьди тикмиш гъапӀу Хулаз гьаци кӀуйи (лиг 3 Пачч. 6).

Заанурин/РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух – израиларин асас гирами шейъ, гакӀвликан кадапӀнайи ва гъизилихъди дабалгнайи ишикӀ. Дидиъ Заанури, Израилин халкьдихъди йикьрар йибтӀруган, Синай дагъдиин Муса пайгъамбриз туву 10 табшуругъ утӀурчнайи гъвандин кьюб шиб айи. Сундхин гъапгъиин гъизиликан кадаънайи хлинццар гьатӀарццнайи кьюб малайик-херувим алийи. (лиг гьацира: Малайик-херувим).

Заварин Кьувватарин Аьхюр – Заварин Кьувватар – малайикар вая хядар. Думу ччвурну Заанури вари аьлам идара апӀурайивал улупуру.

Левитар – Якьубдин (Израилин) шубурпи бай Левийин наслар. Муса пайгъамбрин вахтари Заанури Левийин наслиан вуйи Гьарундин наслар Чан гъуллугъчйирди ктагънийи. Левийин имбу вари наслар (ари гьадрариз левитар кӀуру) Гюрюшнан Чадрикк, Чан гъуллугъчйириз кюмек апӀури, дилихну ккундийи Ччвурар. Думу жилин эйсйир дару Израилин ялгъуз саб тухум вуйи, гьаз гъапиш дурарин ляхин Гюрюшнан Чадрикк, хъасин Заанурин Хулаъ, гъуллугъ апӀуб вуйи. (лиг гьацира: Гюрюшнан Чадур, Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи, Заанурин/РАББИЙИН Хал)

Малайик-херувим – завуъ айи хлинццар кайи чӀиви шейʼар. Гъизиликан кадаънайи дурарин кьюб уюгъ Йикьрарин сундхиин алийи. (лиг гьацира: Заанурин/РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух)

Улгьани – Заанурин гъуллугъчийи гъурбан апӀру вахтна юкьвнаан идибтӀруб. Заанурин аьхюну гъуллугъчийин улгьанийиъ кьюб гирами гъван ади гъахьну. Заанурин амур аьгъю апӀбан бадали думу гъванарихъди тупут гьипри гъахьну. (лиг гьацира: Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи)

Чархачи – табшуругъ хьади гьаънайир.

Ччим ктатуб – кюгьне вахтарианмина жугьдарин зейтундин ччим ктатувалиинди инсанар асас гъуллугъназ адауб аьдат ади гъабхьну. Гьадму гьисабнаан, Раббийин амриинди думу паччгьариз, Заанурин гъуллугъчйириз ва пайгъамбрариз аид вуди гъабхьну. (лиг гьацира: Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи)

Картйир ва шиклар

Картйир ва шиклар

Картйир ва шиклар

1. Израилин тухмари йишвар

2. Саул, Давуд, Сулейман паччгьари идара апӀури гъахьи йишвар

3. Израилин ва Ягьудайин паччагьлугъарин йишвар

4. Вавилондин паччагьлугъ

5. Сулейман паччагьди тикмиш гъапӀу РАББИЙИН Хал

6. Аьхю зах хъади кемшрин аьраба

7. РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух

8. Дявдин фургъун

Израилин тухмари йишвар

Саул, Давуд, Сулейман паччгьари идара апӀури гъахьи йишвар

Израилин ва Ягьудайин паччагьлугъарин йишвар

Вавилондин паччагьлугъ

Сулейман паччагьди тикмиш гъапӀу РАББИЙИН Хал

Аьхю зах хъади кемшрин аьраба

РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух

Дявдин фургъун

Table of Contents

- Паччагьлугъарин китабар: Паччагьлугъар-2

- СИФТЕ ГАФ

- Паччагьлугъар-2

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24

- Ччвурар (Паччагьлугъарин китабар)

- Астарта
- Ашера
- Баал
- Бут
- Вариубгбан гъурбан
- Гюрюшнан (РАББИЙИН) Чадур
- Дандихъан Беэр-Шевайихъна
- Демдин гъурбан
- Дявдин фургъун
- Заанурин/РАББИЙИН гъуллугъчи
- Заанурин/РАББИЙИН Хал
- Заанурин/РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух
- Заварин Кьувватарин Аьхюр
- Левитар
- Малайик-херувим
- Улгьани
- Чархачи
- Ччим ктатуб

- Картйир ва шиклар

- Израилин тухмари йишвар

- Саул, Давуд, Сулейман паччгьари идара апӀури гъахьи йишвар

- Израилин ва Ягьудайин паччагьлугъарин йишвар

- Вавилондин паччагьлугъ

- Сулейман паччагьди тикмиш гъапӀу РАББИЙИН Хал

- Аьхю зах хъади кемшрин аьраба
- РАББИЙИН (Йикьрарин) сундух
- Дявдин фургъун